Görsel kültür öğesi olan dövmenin dijitopik kurguları destekleyen rolü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Resim Anasanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OZAN SAMANGÜL

Danışman: Engin Güney

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geçmişten bugüne sanatın ve zanaatın kullanım biçimlerinde, anlamlarında, uygulama yöntemlerinde farklılıklar görülmektedir. Dövmenin her bölgede ve coğrafya da farklı işlenmesi kültürel bir üslup ile bezendiğini, şekillendiğini göstermektedir. Farklı kültürlerde rastlanan dövme tekniği toplumlarda ritüel anı, büyü, Ana Tanrıça'ya tapınma işareti, damgalama ile ceza yöntemi, suçluyu belirtme, aile fert üyesini belirtme, düşmanı korkutma, süslenme, kurban işareti, mülkiyet belgesi, soyluluk-yiğitlik- mevki göstergesi, sosyetesinin moda işareti, milliyetçilik ve yurtseverlik işareti olarak kullanılmıştır. Dövmenin ortaçağda dinlerin etkisi ile körelmesinden kaynaklı bulgulara rastlanılmadığından dövmenin gerileme dönemine tanıklık edilir, sonrasında ise 19. yüzyıl sonuna kadar vücudu anlamlandırma, kimlikleştirme ve işaretleme amaçlı kullanılmıştır. Dövme tekniğinin makine kullanımıyla 20. yüzyılda toplumun her sınıfına ulaşabilen bir endüstri haline geldiğini söyleyebiliriz. 20. yüzyıl sonrası modern dönem ile dövme yeniden bir oluşum içine girmiş ve toplumsal hareketlerde bireysellik işareti ile kapitalist tüketim unsuru olarak modeller bedene işlenmiştir. Kimlik oluşturma, karşı tarafa mesaj verme, vücudu güzel/çekici gözükmek için seçilen görsellerle bezeme, değer verdiği bir şeyi anımsatan görseli kalıcı olarak bedene işleme, farklı görünme, bir topluma aidiyeti gösterme gibi çoğaltılabilecek nedenlerle günümüzde de dövmenin yaygınlaşan kullanımı gözlemlenmektedir. Gelecekçi kurgularla oluşturulan sinemalarda, dijital oyunlarda tasarlanan karakterlerde de dövmenin yoğun kullanımı dikkat çekmektedir. Geçmişten günümüze kültür ve bireyi tanımlayan özelliğe sahip dövmenin, gelecekçi kurgularda kültür ve bireyi tasarlayan, algı yönetiminde kullanılan bir yapıya dönüştüğü düşünülmektedir. Bu bağlamda da araştırmada, günümüzde tasarlanan gelecekçi kurguların "kültürü yansıtan" görsel kültür öğesi olmaktan öte "insan ve kültür biçimleyen" unsurlar olup olmadığı irdelenecektir.