ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNDE KARİYER GELECEK ZAMAN PERSPEKTİFİ: ÖZ-YETERLİK VE SONUÇ BEKLENTİSİNİN ARACI ROLÜ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE GÜRSOY

Danışman: Ayşenur Büyükgöze Kavas

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada ortaokul öğrencilerinde kariyer gelecek zaman perspektifi, meslek kararı verme öz- yeterliği, kariyer araştırma sonuç beklentisi ve sosyal destek arasındaki ilişki incelenmiş, sosyal destek ve kariyer gelecek zaman perspektifi arasındaki ilişkide meslek kararı verme öz-yeterliği ve kariyer araştırma sonuç beklentisinin aracılık etkisine bakılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2021-2022 eğitim öğretim yılında Giresun ili içerisinde sekizinci sınıfta öğrenim gören öğrenciler arasında amaçlı örneklem yöntemine göre seçilmiş 1507 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın ilk aşaması olan ölçek geliştirme sürecinde AFA için 547, DFA için 424 ve daha sonrasında Yapısal Eşitlik Model testi için 536 ayrı veri toplanmıştır. Araştırma verileri Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği, Kariyer Araştırma Sonuç Beklentisi Ölçeği, Çocuk ve Ergenler İçin Sosyal Destek Değerlendirme Ölçeği, Kariyer Gelecek Zaman Perspektifi Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmacı tarafından Kariyer Gelecek Zaman Perspektifi ölçeği geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında toplanan verilerin betimsel ve korelasyonel istatistikleri SPSS 24.0 programı ile, Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ise AMOS 22.0 programı ile analiz edilmiştir. Ortaokul öğrencilerinde kariyer gelecek zaman perspektifi ile meslek kararı verme öz-yeterliği, kariyer araştırma sonuç beklentisi ve sosyal destek arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmaktadır. Sosyal destek ile kariyer gelecek zaman perspektifi arasındaki ilişkide öz-yeterliğin aracı rolü bulunmaktadır. Sosyal destek ile kariyer gelecek zaman perspektifi arasındaki ilişkide sonuç beklentisinin aracı rolü bulunmaktadır. Her iki değişkenin de kısmı aracılık etkisi bulunmaktadır. Elde edilen sonuçlar kuramsal alan yazın ve ilgili araştırma sonuçları kapsamında değerlendirilerek tartışılmış; araştırmacılara bazı önerilerde bulunulmuştur.