Kültürel değişim bağlamında Alevi toplumunda Türk halk inançları (Küçükçekmece ilçesi örneği)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ŞAHİN
Danışman: Bekir Şişman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1950'li yıllardan sonra göç olgusu ile birlikte kentleşme, kentlileşme gibi kavramlarla tanışan Alevi bireylerin, kentleşme ve kentlileşme sürecinde yaşadığı kültürel değişimler, Türk halk inançları bağlamında ele alınmış ve incelemeye tabii tutulmuştur. Kültürel ögeler, ortaya çıktıkları sosyal ve fiziki ortamlar içerisinde yaşamlarına devam edebilirler. Sosyal ve fiziki ortamın değişmesi ile birlikte halk inançlarının uygulama alanlarında da bir değişim yaşanarak halk inançlarını etkilemiştir. Bu ortam değişikliğinin doğurduğu sonuçların etkisini en aza indiren etkenlerden biri, göç eden bireylerin aynı semt ve mahallelere göç etmeleri ve hemşericilik duygusuyla ortak hareket etmeleridir. Köydeki sosyal ortamı bir nebze kentte oluşturan bireyler, fiziki çevre karşısında çaresiz kalmışlar ve fiziki çevreye dayalı halk inançlarında değişiklikler ve unutmalar meydana gelmiştir. Bu çalışma, kentte yaşayan Alevi toplumuna ait halk inançlarını belirleyip bu inançların değişimlerini-dönüşümlerini ve genel durumlarını gözler önüne sermek amacıyla hazırlanmıştır. Halk inançlarında yöresel farlılıkların olması ve Alevi toplumunun farklı bölgelere dağılması sebebiyle çalışmamız Küçükçekmece bölgesinde yaşayan Tokatlı Aleviler ile sınırlandırılmıştır. Kültürel değişim bağlamında Alevi toplumunda Türk halk inançlarının değişim-dönüşüm çizgisinin incelendiği bu çalışmada halk inançları üzerinde kentleşmenin etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Kentleşme ile birlikte eğitim olanaklarının ve sağlık olanaklarının artmasının yanı sıra ekonomik faaliyet alanının ve fiziki çevrenin değişmesi, halk inançlarının pratikte ve bilgi düzeyindeki durumunu etkilemiştir. Çalışmanın sonunda toplam 754 halk inancı tespit edilmiştir. 754 halk inancının 100 kadarının fiziki çevre ve sosyal ortam değişikliğinden dolayı yaşatılamadığı tespit edilmiştir. Pratikte karşılığı olan birçok halk inancı yukarıda değinilen sebeplerden ötürü uygulanamazken, pratikte karşılığı olmayan, bilgi düzeyinde varlığını koruyan halk inançları insanların zihninde hala yaşatılmakta ve geçmişe ait bilgiler olarak saklanmaktadır. İnsan psikolojisini derinden etkileyen halk inançlarında yüksek oranda bir değişimin olmadığı saptanmıştır. Anahtar Sözcükler: Alevi, halk inancı, kentleşme, kentlileşme, kültürel değişim