Samsun müzesi'nde bulunan cam eserler

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZKAN ÖZBİLGİN

Danışman: Akın Temür

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde hemen hemen her alanda kullanılan cam, antik çağın oldukça erken dönemlerinde keşfedilmiş ve önemli bir hammadde olarak işlev görmüştür. Başlangıçta daha çok zengin sınıf için, gösteriş amaçlı kullanılan cam, farklı yapım tekniklerinin gelişmesiyle birlikte, endüstriyel bir madde olarak kullanılmış ve üretimin hızlanmasıyla birlikte toplumun her kesimine hitap eder hale gelmiştir. Özellikle kase, bardak ve şişe gibi farklı kap formlarında karşımıza çıkan cam eserler, toplumsal hayatın önemli bir parçası olmuş ve yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Samsun Müzesi envanterinde de çok sayıda cam eser mevcuttur. Çoğu satın alma olmasına karşın, büyük oranda sağlam ele geçmiş olması, eserlerin mezar buluntusu olduğunu düşündürmektedir. Bu eserlerin genel bir değerlendirmesi daha önce yapılmamış ve literatüre kazandırılmamıştır. Söz konusu eserlerin değerlendirilmesi ve kullanıldığı döneme dair olası bir tarih belirlenebilmesi, hem bölgenin siyasi tarihi açısından hem de benzer örneklerin hangi coğrafyalarda nasıl bir yayılım gösterdiğinin belirlenebilmesi açısından oldukça önem arz etmektedir. Bununla birlikte, müze envanterinde bulunan eserlerin üretim yeri veya üretim geleneğine dair genel bir çerçevede veri elde edebilmemize de olanak verir. Bu doğrultuda Samsun Müzesi envanterinde bulunan cam eserlerin, Doğu Akdeniz kültürleriyle olasılıkla dolaylı olarak bir etkileşime girdiği veya Doğu Akdeniz kültürünün geniş bir coğrafyaya yayıldığı düşünülebilir. Dolayısıyla eserlerin üretim yerine dair kesin bir bilgi verilemese bile, uzun bir tarihi geçmişe sahip Amisos ya da onun çevresinde Roma döneminde kurulan Neoklaudiopolis gibi kentlerin var olması, bu bölgede de cam üretimi olabileceğini düşündürmektedir. Ancak kazı çalışmalarının yetersiz olması buna dair bir tahmin yürütülmesini imkansız kılmaktadır. Bu bağlamda eserlerin Doğu Akdeniz kökenli olduğu ve bu kültürlerin, Anadolu'nun diğer bölgelerinde olduğu gibi, Samsun ve çevresine de yayılım gösterdiği sonucuna varılır. Anahtar Kelimeler; Cam, Cam Üretimi, Samsun, Samsun Müzesi, Antik Camlar