Sanal görüntülerde dijital manipülasyonun bilinci uyaran alternatif bir araç olarak kullanımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Resim Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEMAL AYDIN
Danışman: Engin Güney
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan zihni, gün içerisinde tekrarlanan faaliyetlerin önemli bir kısmını bilinçdışı sistemlerce gerçekleştirmekte, daha fazla enerji tüketimine sebep olan bilinçli bölümü yalnızca gerekli gördüğü durumlarda devreye sokmaktadır. Algı süreci de bu prensip doğrultusunda bilinçdışı verilerden etkilenmektedir. Psikanaliz alanında yıllardır yürütülen araştırmalar, çoğu verinin bilinçdışında kaydedildiğini ve bazı durumlarda kişinin aldığı kararlarda rol oynayabildiğini göstermektedir. Böyle bir yapı, bireyleri kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmeyi amaçlayan kişilere olanak sağlamaktadır. O halde bilinçli zihni devreye sokmak, etkisinde kalınacak manipülasyonları en aza indirme noktasında büyük bir önem arz etmektedir. İnsanda gerçeklik algısının oluşumunda büyük bir rol oynayan görme, aynı zamanda manipülasyona en sık maruz kalan duyudur. Dijital teknolojiler yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline geldikçe, kişi birçok sanal görüntüyle karşılaşmakta, ancak gerçekliğini pek sorgulamamaktadır. Birtakım dayatmalar ve yönlendirmeler sonucu sürekli yeninin peşinde koşan insan, konformist yapıya bürünmekte, gün geçtikçe sanal olanı gerçeğin yerine tercih etmektedir. Çoğu dijital manipülasyon uygulaması bu uymacı tavrı destekleyecek biçimde kullanılmakta, gerçeği saptırarak bireyleri kandırmakta ve algı operasyonuna yönelik bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır. Tam bu hususta dijital manipülasyonun zıt bir maksatla kullanılıp kullanılamayacağı çalışmanın temel problemini oluşturmaktadır. Kesintisiz işleyen süreçte, algılamaya değer bir durum söz konusu değildir; fakat beklenmedik bir hata kişiyi bilinçli farkındalık düzeyinde düşünmeye sevk edebilmektedir. Çalışmada literatür taramasına dayalı teorik incelemeler, gerçekleştirilen hologram uygulamasıyla birlikte değerlendirilmektedir. Oluşturulan hologram sistemi aynı zamanda akvaryum görevi görerek sanal olanın yanında gerçek bir balığa da ev sahipliği yapmaktadır. Uygulama, içerdiği kasıtlı hatalarla sanal ve gerçek kavramlarını sorgulamaya açarak, insanların algısal farkındalığa kavuşmalarında bir merdiven görevi görmektedir. Sanal balık görüntüsü üzerinde gerçekleştirilen glitch (aksaklık) etkileriyle zihinsel beklentileri yanıltmak, böylece bilincin bu tarz bir dijital manipülasyon uygulamasıyla uyarılıp uyarılamayacağı test etmek hedeflenmektedir. Dijital manipülasyonun, farkına varılamayan ama kişinin vereceği kararlara tesir edebilen bilinçdışı güdülerden sıyrılmaya yarayan ve sorgulamayı tetikleyen alternatif bir uygulama olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği incelenmektedir.