EVDE BESLENEN KEDİ VE KÖPEKLERDE TÜTÜN ÜRÜNLERİNE PASİF MARUZİYETİN ARAŞTIRILMASI

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Klinik Öncesi Bilimler Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hikmet Özgün İşcan

Danışman: Abdurrahman Aksoy

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, ev ortamında yaşayan kedi ve köpeklerde tütün dumanına pasif maruziyetin varlığını ortaya koymak amacıyla, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesi Eğitim, Uygulama ve Araştırma Hastanesine rutin muayene talebiyle getirilen hayvanlardan alınan serum ve idrar örneklerinde nikotin ve ana metaboliti olan kotinin düzeylerini belirlemektir. Materyal ve Metot: Bu çalışmada, kedi ve köpeklerden alınan kan ve idrardaki nikotin ve kotinin değerleri Sıvı Kromatografisi-Tandem Kütle Spektrometrisi (LC-MS/MS) yöntemi kullanılarak nicel olarak belirlenmiştir. van der Velpen et al. (2025)'nın insanlardan alınan serum ve tükürük örneklerinin analizi ile gerçekleştirdiği analiz yöntemi proje için en uygun kaynak olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada, LC-MS/MS yöntemiyle nikotin ve kotinin için hesaplama limitleri (limit of quantification, LOQ) sırasıyla 0,31 ve 1,58 ng/mL olarak belirlenmiştir. Bulgular: Analizler sonucunda, serum nikotin ve kotinin ile idrar kotinin düzeyleri çoğunlukla tespit limitlerinin altında kalmıştır. Ancak idrar nikotin düzeyleri, tütün dumanına maruz kalan grupta (1,84 ± 1,58 ng/mL), kontrol grubuna (0,41 ± 0,10 ng/mL) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p = 0,002). Özellikle iç mekânda sigara içilen, yetersiz havalandırmaya sahip ve günde birden fazla kez sigara tüketilen evlerde yaşayan hayvanlarda nikotin düzeyleri anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışma, ev ortamındaki tütün dumanına pasif maruz kalan evcil hayvanlarda idrar nikotin düzeylerinin ölçülebilir olduğunu ve bu düzeylerin biyolojik ile çevresel birçok faktörden etkilendiğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, evcil hayvanların tütün dumanına maruziyetten korunması konusunda toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğine işaret etmektedir.