Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yanar C., Özkurt K. (Yürütücü), Yanar A.
Diğer Ülkelerden Üniversiteler Tarafından Desteklenmiş Proje, 2025 - 2026
Bu proje, Türk kültür
tarihinin önemli merkezlerinden biri olan Semerkand başta olmak üzere, Hive,
Buhara ve Taşkent gibi şehirlerde yer alan geleneksel mimari yapılardaki
süsleme (tezyinat) unsurlarını ve bu tezyinat ile ilişkilendirilen diğer
gelenekli sanatlardaki süsleme unsuru motifleri belgeleyerek, bu motiflerin
Türk kültürüne ait ortak estetik anlayış ve sembolik değerlerle olan ilişkisini
ortaya koymayı hedeflemektedir. Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan Türk-İslam
sanat geleneği içerisinde, mimari tezyinat önemli bir ifade biçimi olarak öne
çıkmakta, farklı coğrafyalarda benzer biçimsel ve sembolik motiflerin varlığı
kültürel sürekliliğin göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Yine diğer
gelenekli sanatlar da bu minvalde önemli unsurlar oluşturmaktadır. Bu bağlamda
proje, tarihî mimari örnekler ve diğer gelenekli sanatlar üzerinden ortak motif
dağarcığını tespit etmeyi, bu motiflerin biçimsel, teknik ve anlamsal yönlerden
analizini gerçekleştirmeyi ve bunları Anadolu’daki örneklerle karşılaştırmalı
biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Araştırma, nitel
araştırma yaklaşımı çerçevesinde yürütülecek olup; betimsel analiz, görsel veri
çözümlemesi, karşılaştırmalı motif analizi ve kültürel bağlamda yorumlama
yöntemlerine dayanacaktır. Projenin ilk aşamasında, ilgili şehirlerdeki tarihî
yapılar yerinde incelenerek mimari süsleme unsurları fotoğraflanacak ve
motifler belgelenerek sınıflandırılacaktır. Ardından elde edilen veriler,
geleneksel Türk süsleme sanatları ve Anadolu’daki mimari örneklerle
karşılaştırılarak kültürel süreklilik, biçimsel benzerlik ve anlam katmanları
yönünden değerlendirilecektir.
Projenin saha
araştırması sonrasında, elde edilen görsel belgeler ve analizler dijital ortama
aktarılacak, dijital bir motif arşivi oluşturulacaktır. Ayrıca, bu görsel
materyallerden seçilen örneklerle, Ondokuz Mayıs Üniversitesi bünyesinde bir
fotoğraf sergisi düzenlenecektir. Bu sergi aracılığıyla hem akademik hem
sanatsal düzlemde farkındalık oluşturulması hem de kültürel mirasın görünür
kılınması hedeflenmektedir. Fotoğraf sergisi ile elde edilen görsel verilerin,
dijital katalog ve yayın haline dönüştürülerek yaygınlaştırılması da
planlanmaktadır.
Proje, aynı zamanda Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nin uluslararası vizyonuna da katkı sunmayı amaçlamakta; Uluslararası İlişkiler Birimi, Uluslararası İş Birlikleri Ofisi ve Orhun Değişim Programı kapsamında Özbekistan’daki akademik ve kültürel kurumlarla iş birliği geliştirilerek saha çalışmaları desteklenecektir. Bu yönüyle proje, hem bilimsel üretime katkı sağlamayı hem de Türk dünyası ortak kültürüne dair somut bulgular ortaya koyarak kültürel mirasın belgelenmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.