Akademik Veri Yönetim Sistemi
Peker Dural H. (Yürütücü), Karasu M., Kanık B.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2022 - 2023
| Risk algısı, insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkilerini azaltmada insanların çevre yanlısı davranışlara yönelik tutum ve davranışlarında önemli bir tahminleyicidir (Leiserowitz, 2006; Spence ve ark., 2012). Bu sebeple iklim değişikliğine dair risk iletişiminin etkin sonuçlar ortaya çıkarabilmesi için risk algısını etkileyen faktörlerin bütünlüklü olarak belirlenmesi ve sınanması önem arz etmektedir. van der Linden (2015) iklim değişikliğine yönelik risk algısını açıklayabilecek pek çok faktörü bir araya getirerek İklim Değişikliği Risk Algısı Modelini sunmuştur. Bu araştırmada da van der Linden (2015) tarafından geliştirilen modelin batılı olmayan bir kültür olan Türkiye’de sınanması ve geliştirilmesi amaçlanmıştır. Orijinal modelde iklim değişikliği risk algısı sosyo-demografik, bilişsel, deneyimsel ve sosyo-kültürel olmak üzere dört kavramsal boyut üzerinden incelenmiştir ve model risk algısına ilişkin varyansın %68’ini açıklamaktadır. Mevcut araştırmada da orijinal model test edilmiş ve ardından bilişsel kapanma ihtiyacı, sorumluluk algısı ve bilgi değerleri değişkenleri eklenerek modelin açıklayıcılığı sınanmıştır. Sonuçlara göre modelin Türkiye’de de işlediği ancak daha düşük bir açıklama düzeyine sahip olduğu (%37.3) bulgulanmıştır. Ayrıca yeni eklenen bilişsel kapanma ihtiyacı ve sorumluluk atfı faktörlerinin herhangi bir açıklayıcılığa sahip olmadığı gözlenmiştir. Buna karşın, bilgi değerliği faktörünün anlamlı bir açıklayıcılık sağladığı ve açıklanan varyansı yaklaşık %2.5 oranında artırdığı bulgulanmıştır. İlgili bulgular literatür bilgileriyle birlikte tartışılmıştır. Araştırma, modelin batılı olmayan bir kültürde test edilmesi ve ayrıca bilgi değerliğinin iklim değişikliği risk algısını açıklamadaki rolünü göstermesi açısından literatüre özgün bir katkı sağlamaktadır. Araştırma sonuçları, iklim değişikliğine dair risk iletişimini daha etkili hale getirme ve insanların çevre yanlısı tutum ve davranışlar sergileme olasılıklarını artırmaya yönelik müdahaleler geliştirme kapsamında toplumsal katkı sağlayacaktır. |