Samsun'da Sokak Antrenmanları: Genç Erkeklerin Kentsel Mekanlarda Anlam ve Kimlik Yaratma Deneyimleri

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2027

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Nisan 2026
Bitiş Tarihi: Ocak 2027

Proje Özeti

Bu proje, genç erkeklerin kent mekânı ile etkileşimleri çerçevesinde aidiyet ve kimlik üretme deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Samsun’da kamusal parklarda sokak antrenmanları (kalisteniks) yapan 14–25 yaş arası genç erkeklere odaklanmaktadır. Son yıllarda küresel ölçekte yaygınlaşan sokak antrenmanları diğer adıyla kalisteniks; çoğunlukla herkese açık kamusal mekanlarda, basit ekipmanlar ve vücut ağırlığına dayalı egzersizlerle gerçekleştirilen enformel bir spor pratiğidir. Hem vücut geliştirme kapasitesi hem de akrobatik hareketler sebebiyle özellikle ergenlikten gençliğe geçiş sürecindeki genç erkeklerin yoğun ilgi gösterdiği bu spor, gençlerin fiziksel görünümü ve sağlığını dönüştürmenin yanı sıra kent mekânı ve yerel ölçekte sosyal çevreleri ile kurdukları ilişkileri dönüştürme potansiyeline de sahiptir.
Mevcut sınırlı literatür, sokak antrenmanlarının genç erkekler için yerel aidiyetin kurulduğu, dayanışma ilişkilerinin geliştiği ve erkekliğe dair anlamların üretildiği bir toplumsal alan işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır. Kent parklarında görünürlük kazanan bu spor, örgütlü spor ve kapalı spor salonu pratiklerinden farklı olarak kamusal mekânın etkin ve yaratıcı biçimlerde kullanımına dayanmakta ve bu bağlamda daha düşük gelirli grupların da katılımını kolaylaştırmaktadır. Son yıllarda belediyeler tarafından bu pratiğe uygun ekipmanların yerleştirildiği parkların sayısı artmakta; bazı şehirlerde yerel yönetimler bu sporlara yönelik alanlarını gençlik sorunlarıyla mücadele kapsamında düzenlemektedir. Bu durum sokak antrenmanlarının kent mekânını dönüştürme potansiyeline de işaret etmektedir.
Bu proje, Türkiye bağlamında sokak antrenmanlarını gençlerin kamusal mekânı kullanım ve yeniden üretim pratikleri ile kolektif kimlik inşa süreçleri çerçevesinde ele almaktadır. Araştırma nitel bir tasarıma dayanmaktadır; veri toplama sürecinde derinlemesine görüşmeler, odak grup görüşmeleri ve gözlem teknikleri birlikte kullanılacaktır. Araştırmanın spor sosyolojisi, kent sosyolojisi ve gençlik sosyolojisi çalışmaları literatürlerine Türkiye bağlamında ampirik katkı sunması; uluslarası literatürde de sınırlı biçimde incelenmiş olan sokak antrenmanlarına ilişkin boşluğu doldurması beklenmektedir. Bulguların yerel kamusal mekan politikaları açısından da yol gösterici olması öngörülmektedir.