Erişkin dişi sıçanlarda sisplatin ile oluşturulan optik nöropati modelinde ürolitin ile AMPKmTOR ve PINK1Parkin yolaklarının optik sinirde ve retinal gangliyon hücrelerinde eş zamanlı düzenlenmesi


Kaplan S., Önger M. E., Altun G. (Yürütücü), Taşdemir E.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Diğer, 2026 - 2027

  • Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
  • Destek Programı: BAP Diğer
  • Başlama Tarihi: Temmuz 2026
  • Bitiş Tarihi: Temmuz 2027

Proje Özeti


Çalışmamızın ana amacı, sisplatin ile oluşturulan optik nöropati modelinde ürolithin A’nın optik sinir ve retinal gangliyon hücreleri üzerindeki nörodejeneratif hasara karşı olası koruyucu etkilerinin araştırılmasıdır. Sisplatin yaygın olarak kullanılan bir kemoterapi ajanı olmasına rağmen nörotoksisite, oksidatif stres, mitokondriyal disfonksiyon ve retinal gangliyon hücre kaybı gibi ciddi yan etkilere neden olabilmektedir. Sisplatine bağlı optik nöropatinin patogenezinde özellikle mitokondriyal hasar, artmış oksidatif stres, bozulmuş otofaji ve apoptozis önemli rol oynamaktadır. Ürolithin A, ellagik asidin bağırsak mikrobiyotası tarafından oluşturulan bir metabolit olup antioksidan, antiinflamatuar ve mitokondriyal kalite kontrol mekanizmalarını düzenleyici etkileri ile bilinmektedir. Bu ajanın AMPK/mTOR sinyal yolaklarını ve PINK1/Parkin aracılı mitofaji yolaklarını düzenleyerek mitokondriyal fonksiyonları iyileştirdiği bildirilmektedir. Bununla birlikte literatürde ürolithin A’nın sisplatin ile oluşturulan optik nöropati modelinde bu yolaklar üzerindeki etkilerini optik sinir ve retinal gangliyon hücreleri düzeyinde birlikte inceleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, erişkin dişi sıçanlar kontrol grubu, optik nöropati grubu, optik nöropati + ürolithin A grubu ve ürolithin A grubu olmak üzere dört gruba ayrılacaktır. Deney sonunda optik sinirde stereolojik analizler ile miyelinli akson sayısı, miyelin kılıf kalınlığı ve retinal gangliyon hücre sayısı değerlendirilecektir. Ayrıca oksidatif stres (4-HNE, 8-OHdG, nitrotirozin), apoptozis (caspase-3, caspase-9) ve mitofaji ile ilişkili yolaklar (AMPK, mTOR, PINK1, Parkin) immünohistokimyasal olarak incelenecektir. Biyokimyasal olarak MDA ve TNF-α düzeyleri ölçülecektir. Bu çalışmanın, sisplatine bağlı optik nöropatinin moleküler mekanizmalarının aydınlatılmasına katkı sağlaması ve ürolithin A’nın potansiyel nöroprotektif etkilerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır.