Farklı Mikroçevrelerden İzole Edilen Aktinobakterilerin Polifazik Karakterizasyonu ve Tüm Genom Analizleri ile Yeni Türlerin Tanımlanması
Çalışkan N., Saygın H., Demir Z., Akdağ T. N., Şahin N.(Yürütücü)
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2028
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Mayıs 2026
- Bitiş Tarihi: Mayıs 2028
Proje Özeti
Mikrobiyal dünya, keşfedilmeyi bekleyen geniş bir genetik ve metabolik çeşitlilik barındırmakta olup, özellikle aktinobakteriler bu çeşitliliğin en önemli temsilcileri arasında yer almaktadır. Sekonder metabolit üretim kapasiteleri, çevresel adaptasyon yetenekleri ve biyoteknolojik potansiyelleri ile öne çıkan bu mikroorganizmalar; ilaç geliştirme, tarım ve çevre biyoteknolojisi gibi birçok alanda stratejik öneme sahiptir. Bu proje, farklı ve özgün mikroçevrelerden izole edilmiş ve ön moleküler analizler sonucunda yeni tür olma potansiyeli taşıdığı belirlenen 20 aktinobakteri izolatının kapsamlı biçimde incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, modern mikrobiyal sistematiğin temelini oluşturan polifazik karakterizasyon yaklaşımı benimsenerek fenotipik, kemotaksonomik ve genom temelli veriler bütüncül olarak değerlendirilecektir. İzolatların tüm genom dizileri elde edilerek ileri düzey biyoinformatik analizler gerçekleştirilecek, filogenomik ilişkileri ortaya konulacak ve tür düzeyinde ayrım için kritik öneme sahip olan ortalama nükleotid benzerliği (ANI) ve dijital DNA-DNA hibridizasyonu (dDDH) gibi genomik parametreler analiz edilecektir. Bu sayede izolatların taksonomik konumları yüksek doğrulukla belirlenebilecek ve olası yeni türler bilim dünyasına kazandırılacaktır. Bunun yanı sıra, genom madenciliği yaklaşımları kullanılarak izolatların sekonder metabolit üretim potansiyelleri, biyosentetik gen kümeleri ve çevresel streslere adaptasyon ile ilişkili genetik özellikleri detaylı olarak incelenecektir. Elde edilecek bulguların; yeni doğal ürünlerin keşfi, antibiyotik direnciyle mücadele, sürdürülebilir tarım uygulamaları ve çevresel biyoremediasyon stratejilerinin geliştirilmesi gibi alanlarda önemli katkılar sağlaması beklenmektedir. Böylece proje, mikrobiyal çeşitliliğin ortaya konulmasının ötesine geçerek, bu çeşitliliğin fonksiyonel ve uygulamalı boyutlarının anlaşılmasına yönelik güçlü ve yenilikçi bir bilimsel çerçeve sunacaktır.