Halyomorpha halys'in Kültürlenebilir Yumurta Paketi Mikrobiyotasının Tanımlanması, Primer Simbiyont Adaylarının Genomik Karakterizasyonu ve Mikrobiyal Baskılama Stratejilerinin Geliştirilmesi
Çalışkan N., Gören A. Y., Saygın H. (Yürütücü)
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2028
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Mayıs 2026
- Bitiş Tarihi: Mayıs 2028
Proje Özeti
Halyomorpha halys (Stål, 1855), geniş konukçu aralığı, yüksek yayılma kapasitesi ve farklı agroekolojik koşullara hızlı uyum sağlayabilmesi nedeniyle küresel ölçekte önem taşıyan istilacı tarım zararlılarından biridir. Tür, yayılım gösterdiği bölgelerde meyve, sebze, tarla bitkileri ve sert kabuklu meyvelerde önemli kalite ve verim kayıplarına yol açmakta; ülkemizde ise özellikle Karadeniz Bölgesi’nde fındık başta olmak üzere çeşitli ürünlerde ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Buna karşın, H. halys’in biyolojisi, ekolojisi ve popülasyon başarısı üzerine çok sayıda çalışma bulunmasına rağmen, türün gelişimsel başarısına ve yaşam gücüne katkı sağlayabilecek simbiyotik mikrobiyal bileşenler hâlen sınırlı düzeyde anlaşılmıştır. Özellikle yumurta paketiyle ilişkili mikrobiyal toplulukların kültürel yöntemlerle ortaya konulması, primer simbiyont adaylarının doğrulanması ve bu simbiyotik yapının hedeflenmesine dayalı mikrobiyal baskılama stratejilerinin geliştirilmesi literatürde önemli bir boşluk olarak dikkat çekmektedir.
Bu proje, H. halys yumurta paketleriyle ilişkili kültürlenebilir bakteriyotanın tanımlanmasını, primer simbiyont adayı bakterilerin moleküler ve genomik düzeyde karakterize edilmesini ve simbiyont baskılamaya dayalı mikrobiyal müdahale olanaklarının araştırılmasını amaçlamaktadır. Bu kapsamda, doğal popülasyonlardan toplanacak yumurta paketlerinden kültürlenebilir bakteriler izole edilerek saf kültür koleksiyonu oluşturulacak, elde edilen izolatlar moleküler yöntemlerle tanımlanacak ve simbiyont olma potansiyeli taşıyan adaylar seçilecektir. Ardından seçilmiş adayların tüm genom analizleri gerçekleştirilerek taksonomik konumları, olası işlevsel kapasiteleri ve simbiyotik yaşama uyumla ilişkili genomik özellikleri değerlendirilecektir. Projenin uygulamalı aşamasında ise antibakteriyel aktivite potansiyeli taşıyan seçilmiş bakterilerin hedef simbiyontlar üzerindeki baskılayıcı etkileri önce in vitro koşullarda, ardından yumurta paketlerine uygulanacak kontrollü denemelerle test edilecektir.
Proje sonunda, H. halys yumurta paketlerinin kültürlenebilir bakteriyotasına ilişkin ayrıntılı bir veri seti elde edilmesi, primer simbiyont adaylarının işlevsel-genomik özelliklerinin ortaya konulması ve simbiyont hedefli mikrobiyal baskılama yaklaşımının biyolojik mücadele açısından uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi beklenmektedir. Böylece çalışma, böcek-simbiyont ilişkilerinin anlaşılmasına temel düzeyde katkı sunarken, aynı zamanda istilacı zararlılara karşı seçici, çevreyle uyumlu ve sürdürülebilir