Farklı sıcaklıklarda üretilen çeltik kavuzu biyokömürünün kurak koşullarda toprak özellikleri ve marul bitkisi verimine etkileri

Creative Commons License

Demirkaya S., Zahid S., Kazkondu O. Y., Ahıskalıoğlu D. Ç., Gülser C.

Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, cilt.14, sa.1, ss.58-69, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışmanın amacı, artan su stresi koşulları altında farklı piroliz sıcaklıklarında (350°C ve 550°C) üretilen çeltik kavuzu biyokömürünün marul (Lactuca sativa L.) bitkisinin verimi ve fizyolojik parametreleri ile toprak özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılmasıdır. Sera koşullarında, tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine göre kurulan çalışmada; üç farklı sulama rejimi (%50, %75 ve %100), iki farklı biyokömür tipi (B350 ve B550) ve üç farklı biyokömür dozu (%0, %1 ve %2) test edilmiştir. Elde edilen bulgular, artan sulama suyu seviyelerinin ve biyokömür dozlarının marulun taze ve kuru biyokütle verimi ile su kullanım randımanını istatistiksel olarak ileri düzeyde (p<0.01) artırdığını göstermektedir. Biyokömürün üretim sıcaklığının verim parametreleri üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir ana etkisi bulunmamasına rağmen, %2 oranındaki biyokömür uygulaması kontrol grubuna kıyasla taze verimde %24, kuru verimde ise %30'luk bir artış sağlamıştır. Toprak özellikeri açısından değerlendirildiğinde, %2'lik biyokömür dozu toprağın değişebilir potasyum ve alınabilir fosfor konsantrasyonlarını sırasıyla %24 ve %18 oranında artırmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada, çeltik kavuzu biyokömürünün üretim sıcaklığından bağımsız olarak %2 oranında toprağa uygulanmasının, kuraklık baskısı altındaki tarımsal sistemlerde su kullanım randımanını optimize etmek, bitki verimini korumak ve toprak verimliliğini sürdürülebilir bir şekilde artırmak için etkili, ekonomik ve çevre dostu bir strateji olduğu vurgulanmıştır.