Yabancı/İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenenler İçin Sözcük Bilgisi Derinliği Değerlendirme Aracının Geliştirilmesi

Creative Commons License

Yalınkılıç K., Çetinkaya G.

Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sa.68, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmanın amacı, yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğrenen bireylerin sözcük bilgisi derinliğini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı geliştirmektir. Sözcük bilgisi, yalnızca bilinen sözcük sayısını değil, aynı zamanda bu sözcüklerin anlamsal, biçimbilimsel ve kullanım temelli ilişkiler ağındaki yerini kapsayan çok boyutlu bir yapıdır. Bu doğrultuda, mevcut ölçme araçlarının sınırlılıkları göz önünde bulundurularak Türkçenin dilsel özelliklerine duyarlı bütüncül bir ölçme aracı tasarlanmıştır. Araştırma, ölçek geliştirme modeli çerçevesinde yürütülmüştür. İlk aşamada kapsamlı bir madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşleri doğrultusunda düzenlenmiş ve elde edilen taslak form hedef kitleye uygulanmıştır. Çalışma grubunu, Türkiye’de üniversitelerde öğrenim gören ve ileri düzey Türkçe yeterliğine sahip 295 uluslararası öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, klasik test kuramı ve madde tepki kuramı yaklaşımlarıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, geliştirilen ölçme aracının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve maddelerin büyük ölçüde orta güçlük ile yeterli ayırt edicilik düzeyinde bulunduğunu göstermektedir. Model karşılaştırmaları, iki parametreli modelin veriyle daha iyi uyum sağladığını ortaya koymuştur. Ayrıca testin, özellikle orta yetenek düzeyindeki bireyler için daha hassas ölçümler sunduğu belirlenmiştir. Yapı geçerliğine ilişkin analizler, ölçme aracının tek boyutlu bir yapıyı büyük ölçüde karşıladığını ve maddeler arası bağımlılığın sınırlı olduğunu göstermektedir. Genellenebilirlik bulguları ise ölçümlerin farklı koşullarda tutarlı biçimde elde edilebildiğini ortaya koymaktadır.