Hazînî’xxnin Eski Oğuz Türkçesi İle Yazılmış Manzum Hadîs-i Erba’xxîn Tercümesi (

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Serkan Şen

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışma, Milli Kütüphane’de 1628 Dvd no ile kayıtlı olan ve Samsun İl Halk Kütüphanesi koleksiyonunda bulunan yazma eserin çeviri yazısı, dil incelemesi ve söz varlığı üzerine inşa edilmiştir. Çalışma; Giriş, İnceleme, Metin ve Dizin olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır.

Kapak sayfası kopuk olan incelemeye konu el yazmasının, bir Hadîs-i Erba’în metni olduğu tespit edilmiş ve müellifinin de Hazînî olduğu anlaşılmıştır. 17. yüzyılın sonlarında yazıldığı tahmin edilen ve Milli Kütüphane arşivinde “Osmanlıca” olarak işaretlenen metnin, dillik ölçütler dikkate alındığında Osmanlı Türkçesine dâhil edilemeyeceği anlaşılmıştır. Bu çalışma, katologlarda sahipsiz görünen bir el yazmasının müellifini, içeriğini, söz varlığı ve dillik hususiyetler bağlamında ait olduğu dil tarihi dönemini belirleme amacıyla kaleme alınmıştır.

Giriş bölümünde, eserin adı, müellifi ve içeriği ile incelenen nüshanın müstensihleri üzerinde durulmuş, metnin tarihlendirilmesi yapılmıştır. Ardından Metin ve Dizin bölümleri oluşturulurken kullanılan yöntemler açıklanmıştır.

İnceleme bölümünde, metnin yazı ve imla özellikleri belirlenmiş, ses ve şekil özellikleri ile söz varlığı incelemesini içeren dillik hususiyetler tespit edilmiştir.

Metin bölümünde eserin çeviri yazısı yapılmıştır.

Dizin bölümünde metnin sözlüğü oluşturulmuş, söz varlığı bütün ayrıntılarıyla ortaya konulmuştur.

Çalışmanın sonucunda, incelenen el yazmasının aralarında hoca, öğrenci ilişkisi olduğu tahmin edilen iki müstensihinin olduğu, Hazînî’ye ait olduğu, Eski Oğuz Türkçesinin karakteristik özelliklerini gösterdiği tespit edilmiştir.