Boğalarda testiküler doku kriyoprezervasyonunun poli (ADP-Riboz) polimeraz-1 (PARP-1) gen ekspresyon seviyesi üzerine etkisi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Mesut Çevik
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: YÖK 100/2000 Programı
Özet:
Sunulan tez çalışması boğalarda testiküler doku ve epididimal sperma kriyoprezervasyonu işlemlerini kapsamakta ve bu uygulamaların spermatolojik parametreler, testiküler dokuda hücre canlılığı ve bir DNA onarım enzimi olan PARP-1 geninin ekpresyonu üzerine etkilerinin araştırılmasını amaçlamıştır. Çalışmada mezbahanede kesimi yapılan 2 yaşından büyük 20 boğaya ait testisler kullanıldı. Kauda epididimislerden elde edilen spermalar spermatolojik değerlendirmelerden sonra payet yöntemine göre sıvı azot buharında donduruldu ve sıvı azotta (-196°C) saklandı. Testislerden elde edilen testiküler doku parçaları ise Dimetilsülfoksit (DMSO) ve Etilen Glikol (EG) kriyoprotektanlarını içeren sulandırıcılar içerisinde, kriyotüplerde, yavaş dondurma yöntemiyle donduruldu ve sıvı azotta (-196°C) saklandı. Spermalar taze ve çözüm sonrası motilite, kinematik parametreler, canlılık, plazma membran bütünlüğü, morfoloji ve kromatin kondenzasyonu yönünden değerlendirildi. Taze spermaya ait total motilite (%85,898 ± 12,83), progresif motilite (%54,02 ± 15,77) ve kinematik parametre değerlerinin, çözüm sonrası total motilite (%57,627 ± 13,13), progresif motilite (%29,607 ± 10,76) ve kinematik parametre değerlerine kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğu gözlendi (P<0,05). Çözüm sonrası sperma örneklerinde plazma membran bütünlüğü ve canlılık oranında önemli düşüşler, kromatin kondenzasyonu ile baş, orta kısım ve kuyruk bölgelerine ait morfolojik bozukluklarında ise artış gözlemlenmiştir (P<0,05). Bu bulgular, kriyoprezervasyon işlemi sırasında oluşan hücre içi ve hücre dışı buz kristalleri, ozmotik stres, artan ROS seviyeleri gibi durumların spermatolojik parametreler üzerinde olumsuz etkiler yarattığını göstermektedir. Dondurulan testiküler dokuda çözüm sonrası DMSO ve EG'nin, hücre canlılığı üzerindeki etkileri değerlendirildiğinde, EG ile dondurulan testiküler dokuların hücre canlılığı değerlerinin (45.7 ± 10), DMSO ile dondurulan (51.2 ± 7.7) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ölçüde daha düşük olduğu gözlendi (P<0,05). Doku ve sperma örneklerindeki gen ifadesi üzerine her iki kriyoprotektanın etkileri incelendiğinde DMSO grubunda yer alan doku örneklerinde, taze doku örneklerine kıyasla gen ifadesinin ortalama 0.197±0.274 kat arttığı, EG grubunda yer alan doku örneklerinin ise 0.171±0.196 kat arttığı belirlenmiştir. Çözüm sonrası epididimal sperma örneklerinde, taze sperma örneklerine kıyasla, gen ifade düzeylerinde ise ortalama 1.207±1.08 kat arttığı belirlenmiştir. Sonuçlar kriyoprezervasyonun doku ve hücrelerde spesifik yolakları aktive ederek hücresel onarım mekanizmalarını başlatabileceğini ve gen ekspresyonunu etkileyebileceği düşündürmektedir.
Anahtar Sözcükler: Epididimal sperma, Gen ekspresyon, Kriyoprezervasyon, PARP-1, Testiküler doku