Dubleks paslanmaz çelik sacların derin çekme ve hidroşekillendirme kabiliyetlerinin araştırılması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Makine Mühendisliği (Yl) (Tezli), Türkiye
Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Kemal Yildizli
Tezin Onay Tarihi: 2014
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bazı yassı metal mamüllerin mikroyapısında taneler gibi, fazlarda plastik deformasyon doğrultusunda yönlenebilir. Haddeleme, germe ve derin çekme işlemleri, saclarda aşırı mikroyapısal yönlenim, mekanik ve kristalografik anizotropi meydana getirerek, sacın şekil alma kabiliyetini etkileyebilir. 0.5 mm ve daha ince sacların kalınlığı, yönlenmiş tane veya fazların boyutlarına daha yakın olduğu için, sacın mukavemeti ve şekil alma kabiliyetinde daha etkin olabilir. Dubleks paslanmaz çelik ince sacların üretim metalürjisi ve termomekanik nedenler ile yönlenmiş ferrit ve ostenitten ibaret çift (dual) fazlı mikroyapısı, bu tez çalışması için iyi bir örnek olmuştur. Bu tezde, aynı incelikte (0.5 mm) dubleks (EN 1.4462) paslanmaz çelik düz ve yarı küresel desenli sac numunelerin şekil alma kabiliyetleri, Erichsen derin çekme deneyi ve Bulge deneyi yapılarak karşılaştırılmıştır. Yarı küresel desenler sac üzerine, desen çapı 3, 6 ve 9 mm olacak şekilde özel olarak işlenmiş kalıplarda hidrolik pres ile basılmıştır. Derin çekme kuvveti artışına bağlı olarak, farklı ebatlardaki sac numunelerin deformasyon derinlikleri, saclar yırtılıncaya kadar ölçülmüş, şekillendirme sınır diyagramları ve gerilme-şekil değiştirme grafikleri çizilmiştir. Ayrıca derin çekilen saclar ve yırtılıncaya kadar şekil almaları, ABAQUS programında modellenmiştir. Sonuç olarak, derin çekilen dubleks paslanmaz çelik düz sacların şekil alma kabiliyetleri, desen çapı 9 mm olan desenli sac ile yaklaşık aynı, desen çapı 3 ve 6 mm olan desenli saclara göre % 70 daha yüksek bulunmuştur. Gerçekte, sac mikroyapısındaki fazlar, sanal sac modellere yansıtılamadığından, analizde efektif bir sürtünme katsayısı tanımlanarak, yapılan Erichsen ve Bulge deneylerinde reel olarak gözlenen kuvvet-derin çekme derinliği ilişkisine ulaşılmıştır.