Primer hiperparatiroidizmli hastaların beyin gri-beyaz madde miktarınının manyetik rezonans görüntüleri üzerinden freesurfer programı ile volümetrik analizi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Türkiye
Tez Danışmanı: Muzaffer Elmalı
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmada primer hiperparatirodi ile ilişkili nöral disfonksiyonun altta yatan
patofizyolojisine katkı sağlamak amacıyla beyindeki belirlenmiş bölgelerin hacimsel
ölçümleri elde edildi. Erişkin hiperparatiroidi tanısı konulmuş bireyler (19 kişi)
hasta, sağlıklı ve nöropsikiyatrik şikayeti olmayan yetişkin bireyler (15 kişi) ise
kontrol grubu olarak ele alındı. Katılımcıların restrospektif olarak alınan beyin
manyetik rezonons görüntüleri Freesurfer programı kullanılarak analiz edildi.
Belirlenmiş beyin bölgeleri için normalize veriler kullanılarak yapılan analizler
sonucunda PHP li hastalarda sol hemisfer lingual hacminde hacimsel artış
gözlenirken sol hemisferde insula, sağ hemisferde ise paracentral, pars triangularis,
posterior cingulate, transverse temporal bölgelerinde azalma olduğu tespit edildi.
Ayrıca normalize edilmemiş veriler kullanılarak hacimsel değişim üzerinde cinsiyet
ve yaşın etkisi araştırıldığında, sağ hemisfer pars opercularis hacminin hasta
grubunda azaldığı tespit edildi. Beyin bölgelerinin hacimsel değerlendirilmesinde
azalmanın olduğu bölgeler ele alındığında, PHP li hastaların klinik bulgularında ifade
edilen kemik ağrısı, yorgunluk ve nöropsikiyatrik bozukluklar ile bu bölgelerin
işlevsel olarak ilişkili olduğu ifade edilebilmektedir.
Bu çalışmada ikincil amaç doğrultusunda hacimsel olarak değişiklik gösteren
beyin bölgeleri ile PHP hastalığında değişkenlik gösteren serum parametreleri olan
fosfor, kalsiyum, parathormon ve vitamin D3 düzeyleri arasındaki ilişki lineer
regresyon analizi ile incelendiğinde sol hemisfer lateral orbito frontal ve rostral
anterior cingulate, sağ hemisfer superior temporal ve sağ hemisfer supramarginal
hacimlerinin PHP li hastalarda, sağlıklı kontrollere göre ve tüm katılımcılarda yaşın
artmasıyla azaldığı tespit edildi. Fosfor kalsiyum ve vitamin D3 düzeylerinin ise
bölgelere göre değişen; hacimsel azalma, artma yada anlamlı etkiye sahip olma
şeklinde sonuçlanan genelleştirilebilecek bir etkiye sahip olmadığı tespit edildi.
Sonuç olarak bu çalışma PHP li hastalarda gözlenen (özellikle nöropsikiyatrik)
şikayetlerin serum değerleri ile çok da ilişkili olmayıp beyindeki ilgili bölgelerdeki
hacimsel azalma ile ilişkili olduğunu göstermektedir.