Kıssa-i Anter (İkinci Cilt / A.3114)

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Yavuz Bayram

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

ÖZET

KISSA-İ ANTER (İKİNCİ CİLT / A. 3114)

Sevinç ÜNSAL

Ondokuz Mayıs Üniversitesi

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü

Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

Doktora, Haziran/2022

Danışman: Prof. Dr. Yavuz BAYRAM

Anter bin Şeddâd, Miladi VI. yüzyılda Necd bölgesinde yaşamış, Abs kabilesinden kahramanlığı ve şiirleriyle meşhur Cahiliye Devri şairidir. Arap dünyasında onun kahramanlığını ve kahramanlığı sayesinde kölelikten kurtuluşunu, amcasının kızı Able’ye olan aşkını, şiir alanındaki hâkimiyetini, kanaatkâr ve cesur bir yaşam tarzını anlatan kahramanlık hikâyesi Sîretü’l-Anter’dir. Bu eser Arap coğrafyasında doğmuş, bu coğrafyanın dışında Batı’da da etkisini sürdürmüştür. Türkçeye ise XV. yüzyılda Fatih Sultan Mehmet’in emriyle “Kıssa-i Anter bin Şeddâd bin Kırâd el-Absî” adlı tercümeyle yazıya geçirilmiştir. Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmıştır. Ana hatlarıyla üç ciltten oluşmaktadır. Bu tercüme esere ait nüshalar, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinde bulunmaktadır. Dil ve kültür yönünden bir hazine niteliğinde olmasına rağmen bu tercüme eser üzerinde yeterli çalışma yapılmamıştır. Eser bu yönüyle dikkatleri üzerine çekmiş, geç de olsa gün ışığına çıkarılmak üzere çalışmalar başlatılmıştır.

Çalışmanın amacı Kıssa-i Anter’in ikinci cildinin istinsahı olan Topkapı Sarayı Kütüphanesindeki A.3114 numaralı nüshanın çeviri yazılı metnini hazırlamak, sözlüğünü oluşturmak ve eserde geçen hikâyeyi incelemektir. Böylece özellikle dil yönünden hazine niteliğindeki bu eseri gün ışığına çıkarmak ve gelecekte ilgili çalışmalara kaynaklık yapmasına katkıda bulunmak hedeflenmiştir.

Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Anter bin Şeddâd ve Siretü’l-Anter hakkında bilgi verilmiş ve Kıssa-i Anter’in ikinci cildine ait A.3114 numaralı nüshanın tanıtımı yapılmıştır. İkinci bölümde A.3114 numaralı nüsha, hikâye içeriği, imlâ hususiyetleri ve söz varlığı yönünden incelenmiştir. Üçüncü bölümde, metnin okunmasında dikkat edilecek hususiyetler ve nüshanın çeviri yazılı metni oluşturulmuştur. Dördüncü bölümde ise sözlük çalışması yapılmıştır.

Çalışmaların sonucunda dil ve kültür zenginliğimize katkıda bulunan bir eserin daha yeniden gün ışığına çıktığı düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler: Anter bin Şeddâd, Kıssa-i Anter, Nüsha, Topkapı Sarayı