İNSAN AKCİĞER HÜCRE HATTINDA (A549) PROPOFOL, KETAMİN VE PROPOFOL-KETAMİN KOMBİNASYONUNUN SİTOTOKSİK VE ANTİOKSİDAN ETKİNLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Klinik Öncesi Bilimler Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Abdurrahman Aksoy

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: YÖK 100/2000 Programı

Özet:

Amaç: Bu çalışmada, akciğer kanseri hücre dizisi (A549) üzerinde hidrojen peroksit (H₂O₂) ile oluşturulan oksidatif strese karşı ketamin ve propofolün hem ayrı ayrı hem de kombine kullanımının sitotoksik ve antioksidan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.

Materyal ve Metot: Çalışmada, A549 hücre hattına hidrojen peroksit, propofol, ketamin ve propofol-ketamin kombinasyonunun farklı konsantrasyonları uygulanarak IC₅₀değerleri belirlendi. Sitotoksik etkiler, 24 saat sonunda 3-(4,5-dimetiltiazol-2-il)-2,5-difeniltetrazolyum bromür (MTT) testi kullanılarak değerlendirildi. Propofol ve ketaminin 24. saatteki inhibitör konsantrasyon 50 (IC₅₀)değerleri belirlendikten sonra, propofol, ketamin ve propofol-ketamin kombinasyonunun antioksidan etkilerini incelemek amacıyla hücrelere üç farklı doz uygulandı. Hücreler lize edildikten sonra lizatlardaki protein düzeyleri hesaplandı ve malondialdehit (MDA), total antioksidan kapasite (TAS), süperoksit dismutaz (SOD) ve total glutatyon (tGSH) düzeyleri ölçüldü.

Bulgular: Propofol, ketamin ve propofol-ketamin kombinasyonunun IC₅₀ değerinin belirlenmesi amacıyla 2000, 1000, 750, 500, 250, 125, 75, 10 µg/mL’lik 8 doz uygulanarak MTT testi yapıldı. Test sonuçlarına göre, 24 saatlik uygulamada IC₅₀değerleri propofol için 310.3 µg/mL, ketamin için 306.4 µg/mL ve propofol-ketamin kombinasyonu için 299.3 µg/mL olarak belirlendi. Hidrojen peroksitin IC₅₀ değeri ise 501 µM olarak tespit edildi. Bu veriler sonucunda, 500 µM H₂O₂ ile indüklenen oksidatif strese karşı 75 µg/mL, 125 µg/mL ve 250 µg/mL konsantrasyonlarında uygulanan propofol, ketamin ve propofol-ketamin kombinasyonunun, A549 akciğer kanseri hücre hattında oksidan ve antioksidan seviyeler üzerindeki etkileri incelendi. Deney sonuçlarına göre, propofol ve ketaminin A549 hücre hattında MDA düzeylerini azalttığı, TAS, tGSH, SOD seviyelerini ise artırdığı gözlemlendi. Ayrıca, propofol ve ketamin kombinasyonunun A549 hücrelerinde antioksidan etkinlik açısından sinerjistik bir etki gösterdiği tespit edildi.

Sonuç: A549 hücre hattında bu maddelerin moleküler antikarsinojenik mekanizmalarının, tek başına veya kemoterapötik ajanlarla kombinasyon halinde araştırılarak, akciğer kanseri tedavisine yönelik potansiyel antioksidan ve kemoterapötik maddelerin geliştirilmesine önemli katkılar sağlayabileceği öngörülmektedir.