Tatmin edici bir işe sahip miyim? Güçlü Yönlere Dayalı Kapsayıcı Çalışma Kuramı temelinde bir karma desen çalışması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ayşenur Büyükgöze Kavas
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Çalışma yaşamı ve işte geçirilen sürenin niteliği, yaşamın diğer alanlarına da etki etmektedir. Güçlü Yönlere Dayalı Kapsayıcı Çalışma Kuramı, çalışma yaşamındaki iyi oluşu inceleyerek tatmin edici işi bu deneyimin temel bir unsuru olarak görmektedir. Tatmin edici iş, iş doyumu, işe adanmışlık, işin anlamı ve pozitif duygular gibi değişkenlerle ölçülen derin ve bütüncül bir iyi oluş hali olarak tanımlanmakla birlikte kültürel bağlamda farklılık gösterebileceği belirtilmektedir. Bu kapsamda, bu araştırmanın ilk amacı Türkiye'de farklı alanlarda çalışan bireyler tarafından tatmin edici iş kavramının nasıl tanımlandığı, algılandığı ve tatmin edici işin olası yordayıcıları olarak hangi faktörlerin görüldüğünü anlamaya çalışmaktır. İkinci amacı ise Güçlü Yönlere Dayalı Kapsayıcı Çalışma Kuramı'na dayalı ve kültüre özgü tatmin edici iş ölçeği geliştirmektir. Bu amaçlara yönelik olarak, karma desen araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Çalışmanın nitel aşamasında, farklı sektörlerde ve mesleklerde çalışan 16 kişi ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler, kodlayıcılar arası uzlaşı yöntemiyle analiz edilmiştir. MAXQDA ile yapılan nitel veri analizi sonucunda dokuz temaya ulaşılmıştır. Ardından nicel aşamada ölçek geliştirme prosedürleri takip edilmiş, katılımcı ifadelerinden ve temalardan yola çıkarak bir madde havuzu oluşturulmuştur. Maddeler uzman görüşüne sunulduktan sonra nihai formu oluşturulan ölçeğin faktör analizleri için iki farklı gruptan veri toplanmıştır. Buna göre, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) 395 çalışandan elde edilen verilerle gerçekleştirilmiş ve ölçeğin yapısının üç boyut ve 14 maddeden oluştuğu, faktör yüklerinin ise .64 ile .98 arasında değiştiği ve açıklanan varyans oranının % 72.32 olduğu bulunmuştur. Ardından AMOS ile yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), 347 çalışandan elde edilen verilerle gerçekleştirilmiş ve ölçeğin üç boyutlu yapısının iyi uyum değerlerine sahip olduğu ve faktör yüklerinin .50 ile .90 arasında değiştiği bulunmuştur. Ayrıca her iki grupta da ölçeğin güvenirliği yüksek düzeyde çıkmıştır. Sonuç olarak, bu çalışma ile Türkiye'deki kültürel bağlama özgü tatmin edici iş kavramı yeniden ele alınarak geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir.