Samsun ili tarımsal üretici birliklerinde güven ve performansa etkili faktörler
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Mehmet Bozoğlu
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Araştırmanın temel amacı, Samsun İlindeki Tarımsal Üretici Birlikleri (TÜB)’nin
performansının, TÜB’ne üye çiftçilerin birliklerine, birlik yöneticilerine ve diğer
üyelere duydukları güven düzeylerinin belirlenmesi, güvene etkili faktörlerin ve
güvenin birliklerin performansına etkilerinin ortaya konulmasıdır. Araştırmanın ana
materyalini, Samsun ilindeki 14 TÜB yöneticilerinden ve bu birliklerin üyeleri
arasından Basit Tesadüfi ve Tabakalı Örnekleme yöntemlerine göre seçilen 420
çiftçiden anket yöntemiyle elde edilen veriler oluşturmaktadır. Birliklerin
performansı, finansal ve finansal olmayan 22 değişkene göre oluşturulan performans
endeksiyle belirlenmiştir. Üyelerin birliklerine, yöneticilerine ve birbirlerine olan
güvenleri ise 5’li Likert ölçeğine göre hazırlanan sorulardan elde edilen güven
endeksleriyle ortaya konulmuştur. Güveni etkileyen faktörler ise En Küçük Kareler
(EKK), Sıralı Probit, Poissson ve Negatif Binomial olmak üzere dört farklı model
yardımıyla karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Araştırmada ortalama olarak
Birliklerin finansal performans endeksi %42,5, finansal olmayan performans endeksi
%47,7 toplam performans endeksi ise %43,5 olarak tespit edilmiştir. Birliklerin
finansal performansı açısından en güçlü oldukları faktör üyelik aidatının ödenmesi
iken, en zayıf oldukları faktör ise birliğe yapılan bağış, fon ve yardımlardır. Finansal
olmayan değişkenler açısından birliklerin en güçlü olduğu faktör çevresel
sürdürülebilirliğe katkı iken, en zayıf olduklerı faktör ise yöneticilerin tarımsal
örgütlenme eğitimine katılma durumlarıdır. Model sonuçları; Bölge1 (Bafra,
Ondokuz Mayıs ve Alaçam ilçeleri), Bölge4 (Kavak, Havza, Ladik ve Vezirköprü
ilçeleri), genel kurula katılma, birlikten girdi temini, birlik aracılığıyla ürün
pazarlama, birliği ziyaret sıklığı ve birlik performansı üyelerin güvenini istatistiksel
olarak pozitif yönde etkilerken, tarımsal deneyim, ihracat yapma, yabancı işgücü
istihdamı, tarım sigortası yaptırma, işletme-birlik arası mesafe, süt sığırcılığı ve bal
birliğine üyeliğin üyelerin güvenini negatif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır.
Araştırmada güvenin her tipinin birlik performansına pozitif ve güçlü bir etkiye sahip
olduğu ortaya konulmuştur. Bununla birlikte, birliklerin girdi temini ve ürün
pazarlamada daha aktif rol almaları ve yöneticilerin tarımsal örgütlenmeyle ilgili
eğitimlere katılmaları, birliklerin daha dar alanlarda kurularak üyelerin kendilerine
daha kolay ulaşmaları, üyelerin genel kurullara katılımlarının artırılması ve birliği
daha sık ziyaret etmeleri güveni artıracak en önemli faktörlerdir. Birliklerin
performanslarının artırılması, aynı zamanda üyelerin birliklerine, yöneticilerine ve
birbirlerine olan güvenlerini de artırabilecektir.