1970-2020 Yılları Arası Kontrbas İçin Yazılan Solo Eserlerin Genişletilmiş İcra Teknikleri Açısından İncelenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Ve Tasarım, Türkiye
Tez Danışmanı: Koray Sazlı
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Yirminci yüzyılın ikinci yarısından günümüze kontrbas
repertuarı incelendiğinde, diğer çalgılarda olduğu gibi kontrbasta da farklı
tınılar elde edebilmek için genişletilmiş icra tekniklerinin sıklıkla
kullanıldığı ve bu teknikleri içeren eserlerin sayıca arttığı görülmektedir. Besteci
ve icracı arasındaki interaktif ilişki, çalgı repertuarlarını oldukça
zenginleştirmiş ve bu sayede birçok yeni çalım tekniği icra pratiklerinde yer
almaya başlamıştır. Standart notasyonun dışına çıkılmış, yeni tekniklerin
ifadesini sağlayan farklı notasyon kullanımları ortaya çıkmıştır. Bu kullanım
besteciden besteciye farklılık gösteren bir nitelik de sergilemektedir. Günümüz
bestecileri, eserlerinde çalgıların ifade olanaklarını üst düzeyde kullanmaya
çalışmakta, çağımızın teknolojik imkânlarını da kullanarak farklı tınılar ve
kompozisyonlar ortaya çıkartmak istemekte, eserlerinde kimi zaman bu teknikleri
kendileri ürettikleri görülmektedir. Bu çalışmada, kontrbasta genişletilmiş
icra teknikleri açıklanarak günümüz repertuarını oluşturan solo kontrbas eserlerinde
nasıl kullanıldıkları değerlendirilmiştir. 20. yüzyıl ortasından itibaren
müzikteki gelişim ve değişimler, ortaya çıkan yeni müzik anlayışları ve
yaklaşımlar incelenmiş, kontrbasın yapısı ve tarihine ve bu bağlamda virtüöz
icracı-besteci ilişkisine değinilmiştir. Kontrbasta kullanılan genişletilmiş
icra tekniklerinin neler olduğu ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. 1970
sonrası kontrbas için yazılmış ve genişletilmiş icra tekniklerini içeren solo
eserler listelenerek bir katalog oluşturulmuş, seçilen eserler incelenerek bu
tekniklerin nasıl kullanıldığı araştırılmıştır. Besteciler ile yapılan
görüşmeler ile solo kontrbas için yazdıkları eserlerinde kullandıkları
genişletilmiş icra teknikleri hakkındaki bilgi ve deneyimleri ile bu
tekniklerin kompozisyon anlayışlarındaki yansıları araştırılmıştır. Genişletilmiş
icra teknikleri ve bu tekniklerin kompozisyondaki yansıları çerçevesinde
yapılan değerlendirmeler ve elde edilen veriler nitel araştırma yöntemlerinden
betimleme yoluyla sunulmuştur. Genişletilmiş icra tekniklerinin ortaya konması,
açıklanması ve notasyonun anlaşılması ile çağdaş müzik içerisinde kontrbasta genişletilmiş
icra teknikleri, bu teknikleri içeren repertuar, notasyon ve icra pratikleri
hakkında bilgi sahibi olunması hedeflenmektedir.