ŞİDDETE MARUZ KALAN KADINLARA UYGULANAN BİLİNÇLİ FARKINDALIK (MİNDFULNESS) TEMELLİ GÜÇLENDİRME PROGRAMININ ÖZ-ŞEFKAT, BENLİK SAYGISI VE STRESLE BAŞ ETME BİÇİMLERİNE ETKİSİ: RANDOMİZE-KONTROLLÜ ÇALIŞMA
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tez Danışmanı: Naile Bilgili
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu araştırma kadın konukevinde kalan şiddet
mağduru kadınlara uygulanan bilinçli farkındalık (mindfulness) temelli güçlendirme
programının öz-şefkat, benlik saygısı ve stresle baş etme biçimlerine etkisinin
incelenmesi amacıyla ön test-son test randomize kontrollü deneysel bir
araştırma olarak yapılmıştır. Araştırmanın
uygulaması Türkiye’nin bir ilinde iki kadın konukevinde kalan şiddet mağduru kadınlar
ile Nisan 2022-Ağustos 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri
“Tanıtıcı Bilgi Formu”, “Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği”, “Stresle Başa Çıkma
Tarzları Ölçeği” ve “Öz-Duyarlılık Ölçeği” ile toplanmıştır. Dahil olma kriterlerini
karşılayan kadınlar tabakalı blok randomizasyon ile müdahale ve kontrol gruplarına
atanmıştır. Araştırmanın örneklemini 29’u müdahale grubu, 28’i kontrol grubu olmak
üzere toplam 57 kadın oluşturmuştur. Müdahale grubundaki kadınlara üç ayrı grupta,
aynı günlerde eş zamanlı olarak bilinçli farkındalık temelli güçlendirme programı
uygulanmıştır. Uygulama oturumları haftada iki kez, her bir oturum en fazla dört
defa ara verilerek 90-120 dakika arasında yürütülmüştür. Çalışma bazı nedenlerle
4 kadının örneklemden çıkarılması sonucu 53 kadınla tamamlanmıştır. Verilerin analizinde
tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t testi, ve bağımlı gruplarda t testi
kullanılmıştır. Bilinçli Farkındalık Temelli Güçlendirme Programı (BFTGP) sonrası
ölçümlerde müdahale grubunun ÖDÖ, CBSÖ ve SBÇTÖ toplam ve alt boyut puan ortalamaları
kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,001). Aynı zamanda
müdahale grubunun son test ÖDÖ, CBSÖ ve SBÇTÖ toplam ve alt boyut puan ortalamalarının
ön test puan ortalamalarına göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001).
Sonuç olarak; şiddete maruz kalan kadınlara BFTGP uygulanması öz-şefkat, benlik
saygısı ve stresle baş etme düzeylerini arttırmıştır. Bu doğrultuda şiddete maruz
kalan kadınların belirlenmesi ve BFTGP gibi psikoterapötik müdahale programları
ile desteklenmesi önerilmektedir. Bu araştırma, clinictrials.gov adresine kayıtlıdır,
NCT05310656 ve TUBİTAK tarafından (222K085) desteklenmiştir.