Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Mehmet Bozoğlu
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Samsun ilindeki tarımsal kalkınma kooperatiflerindeki ortak-kooperatif
iliskileri ve yasanan sorunların belirlenmesi, mevcut iliskilerin gelistirilebilmesi
açısından büyük önem tasımaktadır. Bu çalısmanın temel amacı, Samsun ilindeki
tarımsal kalkınma kooperatifleri ile ortak çiftçiler arasındaki iliskinin ortaya
konulmasıdır. Ayrıca, bu iliskilerde etkili faktörleri ve etki derecelerini belirlemek,
ortak-kooperatif iliskilerinin gelistirilmesi ve kooperatiflerin daha etkili hizmet
saglayabilmeleri noktasında alınması gereken önlemlerin neler oldugunu ortaya
koymaktır. Arastırmanın ana materyalini, Samsun ilindeki tarımsal kalkınma
kooperatifleri arasından gayeli olarak seçilen 9 kooperatifin yöneticileriyle yapılan
anketler ve bu kooperatiflerin ortakları arasından basit tesadüfi örnekleme yöntemine
göre seçilen 89 çiftçiden anket yöntemiyle elde edilen veriler olusturmaktadır. Ortaklar
sorumluluklarını yerine getirme ve kooperatiften faydalanma durumuna göre zayıf (22
isletme), orta (57 isletme) ve gü.lü (10 isletme) iliski olmak üzere 3 gruba ayrılmıs ve
sonuçlar belirlenen gruplar için karsılastırmalı olarak degerlendirilmistir. Ortakkooperatif
iliski düzeyine etki eden faktörler ise sıralı probit modeli kullanılarak analiz
edilmistir. Arastırma sonuçlarına göre, kooperatiflerin %44,4’ü süt alımı, %11,1’i de
sebze alımı yapmaktadır. Süt üretimi yapan kooperatif ortaklarının %75,4’ü sütünü,
sebze üretimi yapan kooperatif ortaklarının ise %24’ü ise sebzesini kooperatife teslim
etmektedir. Kooperatif ortaklıgı, ortakların yarıya yakınının (%43,8) tarımsal gelirini
artırmıstır. Ortakların sadece %20’si düzenli olarak ortaklık aidatı ödemektedirler.
Ortak-kooperatif arasındaki iliskileri genel kurullara katılma durumu pozitif etkileyen,
ortakların egitim durumu, kooperatife ugrama sıklıgı, ortakların yası, isletme-kooperatif
arası uzaklık ve mülk arazi varlıgı ise negatif etkileyen faktörlerdir. Ortak-kooperatif
arası iliskilerin artırılabilmesi için kooperatifin sermayesini artırarak sagladıgı
hizmetleri artırılmalı, ortaklar sorumluluklarını (aidat ödeme, ürün teslimi, yönetime
katılma, vb.) yerine getirmeli ve devlet kooperatiflere daha fazla destek saglamalıdır.