Travmalı şahinlerde (buteo spp.) intranasal midazolam – butorfanol premedikasyonunun sevofluran anestezisi üzerine etkisi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Klinik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Hatice Özlem Nisbet
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Yabani kuşlarda güvenli ve etkili sedasyon protokolleri, strese aşırı duyarlı olan bu canlıların klinik muayenelerini ve tedavi yöntemlerinin uygulanabilirliğini kolaylaştırmaktadır. Birçok anestezik ajan tek başına ya da sedatif veya opioidlerle kombine şekilde farklı yöntemler kullanılarak majör cerrahi girişimlerde kullanılabilmektedir. Bu durum, doza bağlı kardiyopulmoner sistem ile ilgili yan etkileri azaltmakta, hastaların intraoperatif vital değerlerini korumakta, hastalara refah seviyesi ve fizyolojik kondisyonu yüksek bir rehabilitasyon süreci sağlamaktadır. Tez çalışmamızda, farklı travmalara maruz kalmış şahinlerde (Buteo buteo), intranazal midazolam-butorfanol kombinasyonunun premedikasyon dönemindeki, sevofluran genel anestezisi altındaki ve uyanma dönemindeki etkisinin araştırılması amaçlandı. Cinsiyetleri belirlenemeyen juvenil 16 şahin iki eşit gruba ayrıldı. Deney grubu midazolam (2 mg/kg), butorfanol (1 mg/kg) kombinasyonuyla intranazal olarak, kontrol grubu %6 sevofluran ile maske kullanılarak indüklendi. Çalışmamızda, premedikasyon dönemine ait reflekslerin ortadan kalktığı süreler incelendiğinde, üçüncü göz kapağı ve palpebral refleks haricindeki reflekslerin azalmaya başladığı sürelerde kontrol ve deney grubu arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar belirlendi (p<0,05). Uyanma dönemi bulgularında, üçüncü göz kapağı refleksi haricindeki reflekslerin geri gelmeye başladığı sürelerde, istatistiksel olarak önemli farklılıklar belirlendi (p<0,05). İntraoperatif değerler 0., 5., 15., 30., ve 60. dakikalarda kaydedildi. Belirtilen sürelerde gruplar arasındaki istatistiksel analizlerde intraoperatif kalp-solunum frekansı, vücut sıcaklığı, end-tidal CO2 (EtCO2) ve aortik pik velosite (APV) değerlerinde farklılık görülmezken; SpO2 (15. dakika, p<0,05) ve sevofluran konsantrasyonunda (0. ve 5. dakika, p<0,001) önemli farklılıklar belirlendi. Süreler arasındaki tekrarlayan ölçümlerde solunum frekansı, vücut sıcaklığı, SpO2, EtCO2 ve APV değerlerinde farklılık görülmezken; sevofluran konsantrasyonu (p<0,05), kalp frekansı (p<0,05) ve bazı EKG parametreleri arasında önemli farklılıklar belirlendi. Çalışma sonucunda, premedike edilen grubun görece derin sedasyona geç girdiği, anesteziden geç uyandığı ve intraoperatif dönemdeki vital değerlerinde olumsuz değişikliklerin oluşmadığı görüldü. Premedike edilen grubun daha stabil vital değerlere sahip olması, daha düşük yoğunlukta anestezik kullanımları nedeniyle kombinasyonun ve intranazal uygulamanın kullanılabilir olduğu kanaatine varıldı.