Akademik Veri Yönetim Sistemi
Zaman Sempozyumu, Samsun, Türkiye, 19 Haziran 2023, (Özet Bildiri)
Zaman ile ilgili yapılan metafizik çalışmalarına bakıldığında iki temel tartışmanın olduğu görülür. Bunlardan ilki zamanın deneyimle ilgilisinin kurulduğu değişim ve zaman akışı sorunudur. Bu kuramlar A-serisi, A-teorisi, zaman-çekimli ve dinamik zaman görüşü olarak adlandırılabilir. Diğeri ise, anlarının kalıcı olduğu nesnel zaman görüşüdür. Bunlar da B-serisi, B-teorisi, zaman-çekimsiz ve statik zaman teorisi olarak bilinirler. Zaman hakkındaki bu iki farklı yaklaşımın zamanın doğasıyla ilgili çelişkileri ortaya çıkardığı söylenebilir. Bunlar, herhangi bir nesnenin ya da olayın zamanın tüm özelliklerini taşıyamamasıyla ilgili ortaya çıkan çelişkilerdir. Söz konusu sorunun çözümüyle ilgili olarak farklı kuramlar geliştirilmiştir. Bunlardan bazıları zamanı tümüyle insanın deneyim alanı içinde açıklarken, bazıları nesne-bilinç ilişkisinde açıklar ve bazıları da zamanın doğasını tümüyle nesneler alanında açıklamaya çalışır.
Zaman hakkındaki bütün bu açıklama modellerinin önemli bir diğer özelliği de nesneler ve uzay ile zaman arasında kurdukları ilginin hangi ilkelere dayandığına göre farklılık göstermesidir. Nesnelerin, özelliklerin ve uzayın zamanla ilgisi süreklilik ve özdeşlik sorununu ortaya çıkarır ve nesneler ve özelliklerin zamanla ilgisini göz önünde bulunduran kuram süreklilik kuramıdır. Bu kuram genellikle süredurumlu nesneler teorisi (theory of persisting objects) olarak adlandırılır. Bu kuramın altında nesnelerin zaman boyunca yayılarak sürdüğünü savunan görüş (perdurantism) ile nesnelerin tümüyle içinde bulundukları zaman aralığında olduğunu savunan dayanımcı görüş (endurantism) bulunur.
Böylelikle bu sunumda, yukarıdaki tartışmaların temel savları kısaca belirtildikten sonra, ilkin zamanla ilgili metafizik tartışmalarda karşılaştığımız önemli sorunlardan biri olan zamanın ve nesnelerin özelliklerinin ilgisinin temel yönleri ortaya konulacak ve daha sonra, herhangi bir nesnenin ve özelliğin zamandaki başlangıç ve son olarak alınan anlarının temelde önemli sorunları içerdiği ve zamanda bir sınır işlevi göremeyebileceği ileri sürülecektir.