Dijital Araçların Öğretim Süreçlerine Etkisi: Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi Çerçevesinde Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi

Creative Commons License

TINMAZ A., Doğan F.

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi(BAEBD), cilt.17, sa.1, ss.513-553, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmanın amacı TPAB çerçevesinde, dijital araçların eğitim öğretim süreçlerinde kullanılmasına yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesidir. Temel nitel araştırma deseni ile tasarlanan araştırmanın çalışma grubu, ölçüt örnekleme ve maksimum çeşitleme ile belirlenen farklı branşlardan 42 öğretmenden oluşmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanan veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Ulaşılan sonuçlar; farklı alan bilgisine sahip öğretmenlerin öğretim süreçlerinde kullandıkları dijital araçlar çerçevesinde teknolojik bilgiye sahip olduklarını göstermiştir. Öğretimde kullanılan dijital araçlar arasında sosyal medya araçları branş farketmeksizin öne çıkmaktadır. Üretken YZ araçlarının eğitsel amaçlı kullanımı sınırlıdır. Sosyal medya araçları arasında YouTube eğitim öğretimde öğretmenler tarafından diğer uygulamalara göre daha fazla kullanılmaktadır. Bir diğer sonuca göre öğretmenlerin, dijital araçların öğretim süreçlerinde kullanımına yönelik pedagojik bilgiye sahip olduğu söylenebilir. Dijital araçların kullanımı alan bilgisinden bağımsız bir biçimde; derse aktif katılım sağlamak, etkileşimi artırmak ve öğrenme desteği sunmaya yoğunlaşmaktadır. Ayrıca dijital araçlar öğretmenler tarafından mesleki gelişim amaçlı kullanılmaktadır. Son olarak çalışmada dijital araçların eğitim ve öğretim süreçlerine bilişsel, duyuşsal ve sosyal açıdan birtakım etkileri olduğu ve bu etkilerin de kendi içinde avantaj ve riskleri barındırdığı tespit edilmiştir. Dijital araçlardan yararlanmanın öne çıkan bilişsel etkisi öğrenmeyi kolaylaştırmasıdır. Öğretmenler dijital araçların birden fazla duyu organına hitap etmesi sebebi ile uyaran çeşitliliği sağladığı ve görsellerle ders içeriğinin daha kolay anlaşıldığı yönünde fikir birliği içerisindedirler. Öğrenme motivasyonunun artması ve öğrencilerin öz yeterlik algılarının gelişimi duyuşsal etkilerde, işbirliği ve iletişim becerilerinin gelişimi sosyal etkiler altında öne çıkan bulgulardır. Olası riskler konusunda; dikkat dağınıklığı, okulda öğrenmeye yönelik olumsuz tutum gelişmesi, dijital araçlara bağımlılığının artması bilişsel, duyuşsal ve sosyal riskler kapsamında dikkat çekmektedir. Ulaşılan sonuçlar dijital araçların öğretmenler tarafından gerek sınıf içinde öğretim süreçlerinde gerek mesleki gelişim için bir araç olarak kullanıldığını göstermektedir. Bu doğrultuda dijital araçların farklı branşlarda eğitsel kullanımının avantajları dikkate alınarak öğrenme sürecinde aktif ve bilinçli kullanımının teşvik edilmesi önerilmiştir.
This study aims to examine teachers' opinions on the use of digital tools in teaching and learning within the TPACK framework. Using a basic qualitative research design, the study group consisted of 42 teachers from different disciplines, selected through criterion and maximum variation sampling. Data collected through semi-structured interview forms were analyzed using content analysis. The results showed that teachers across subjects possess technological knowledge about the digital tools they use in teaching. Among the digital tools used in teaching, social media tools stand out across subject areas. The use of generative AI tools for educational purposes is limited. Among social media tools, YouTube is used more by teachers in teaching and learning compared to other applications. Another finding suggests that teachers possess pedagogical knowledge about the use of digital tools in teaching. Digital tools are used to ensure active participation in the lesson, increase interaction, and provide learning support, regardless of content knowledge. Furthermore, teachers use digital tools for professional development. Finally, the study found that digital tools have several cognitive, affective, and social impacts on education and teaching processes, with both advantages and risks. The most prominent cognitive effect of using digital tools is that they facilitate learning. Teachers agree that digital tools provide a variety of stimuli by appealing to multiple senses and that visuals make the lesson content easier to understand. Increased learning motivation and the development of students' self-efficacy perceptions are prominent findings under affective impacts, while the development of collaboration and communication skills is prominent under social impacts. Regarding potential risks, distraction, the development of negative attitudes towards learning in school, and increased social media addiction are noteworthy within the scope of cognitive, affective, and social risks. The results show that teachers use digital tools both in classroom teaching and for professional development. Accordingly, it is recommended that the active and conscious use of digital tools in the learning process be encouraged, with due consideration of their educational benefits across different disciplines.