Değişen Orkestra Kavramı Bağlamında Yeni Dönem Şeflik Yaklaşımları ve Öneriler

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, sa.Ö15, ss.642-651, 2024 (TRDizin)

Geleneksel Türk müziğinde koro ve müzik topluluklarının ifade edilişi, şefin konum ve görevleri gibi

bir çok bilinen, bilinmeyen yada anlamı ile işleyişi değişen terim ve kavramlar, günümüzde yeni

özellikleri ile tanımlanması gerekli olan temel konuların başında gelmektedir. Bu çalışmada, özellikle

Cumhuriyet sonrası Türk müziğinin daha kalabalık topluluklar halinde icra edilmesi, Türk sanat

müziğinde, Türk halk müziğinde ve Türk halk dansı müziklerini icra eden orkestrasal oluşumların

gelişim ve değişimleri ile nasıl şeflik yapılacağı gibi konular ele alınmaktadır. Orkestra kavramının

ortaya çıkışı ve yayılışı ile Türk müziğinde kullanılan yapıların orkestra oluşumuna yüklediği anlamda

nasıl değişimler yarattığı değinilen diğer konulardır. Bu kapsamda, Şefin görev tanımı, koro

elemanlarının şefe bakış açıları, şef olmanın gerektirdiği sanatsal özellikler, gelişen teknolojik

ekipmanların bilinmesi, takip edilişleri ve bu ekipmanların konser konseptinde kullanılmasının

önemleri anlatılarak, günümüz için orkestra içeriğinde yapılan tanım ile şefin orkestrada ya da müzik

topluluğunda oluşturacağı etkileri besleyen unsurlar ortaya çıkarılarak, yeni dönem konser

anlayışında sadece şefin değil, tüm paydaşların rolleri sorgulanmıştır. Orkestra ya da koro şeflerinin

yetişme pratiği, şefin geçmişten getirdiği kişisel bilgi, sofistik müzik birikimi, çevresel yada sınıfsal

faktörler, kültürel birikim, liderlik potansiyeli, gelişkin insan ilişkileri ve bireysel beceriler gibi

özelliklerin bir konserin kalitesine yapacağı etkinin boyutları, şef kavramı özelinde

değerlendirilmektedir. Bu çalışma daha çok bir tespitten öte, Türk müziğinin tüm kollarında yeni

dönem şefliğin vasıflarını ve sınırlarını belirlemeye, üst düzeyde bir konser başarısı için çeşitli

önermelerle, geleneksel Türk müziğinde şeflik kavramına yeni nesil standartlar yaratarak katkıda

bulunmayı hedeflemektedir.

In traditional Turkish music, many known, unknown or terms and concepts whose meaning and

functioning have changed, such as the expression of choirs and musical ensembles, the position and

duties of the conductor, are among the basic issues that need to be defined with new features today.

In this study, issues such as the performance of Turkish music in larger groups, especially after the

Republic, the development and changes of orchestral formations performing classical Turkish

classical music, Turkish folk music and Turkish folk dance music, and how to conduct are discussed.

Other topics mentioned are the emergence and spread of the concept of orchestra and how the

structures used in Turkish music have changed the meaning of orchestra formation. In this context,

the job description of the conductor, the perspective of the choir members towards the conductor, the

artistic characteristics required to be a conductor, the knowledge of the developing technological

equipment, their follow-up and the importance of using these equipment in the concert concept are

explained, and the effects that the conductor will have on the orchestra or music community with the

definition made in today's orchestra content. By revealing the nurturing elements, the roles of not

only the conductor but all stakeholders in the new era concert concept have been questioned. The

extent of the impact of features such as the training practice of orchestra or choir conductors, the

personal knowledge of the conductor from the past, sophisticated musical background,

environmental or class factors, cultural background, leadership potential, advanced human relations

and individual skills on the quality of a concert is evaluated. More than just a determination, this

study aims to contribute to determining the qualifications and limits of the new era conducting in all

branches of Turkish music, by creating new generation standards for the concept of conducting in

traditional Turkish music, with various suggestions for a high level of concert success.

Keywords: Concept of orchestra, conducting in Turkish music, duties of the conductor