Öğretmen Adaylarının Akademik Motivasyonlarının Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı Temelinde İncelenmesi

Creative Commons License

Kirazcı F.

Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sa.28, ss.1-12, 2026 (TRDizin)

Özet

Bir ülkede nitelikli öğretmenlerin olması o ülkenin beşeri sermayesine doğrudan katkıda bulunmaktadır. Nitelikli öğretmenlerin yetişmesinde ise üniversite eğitimine ve daha özelinde öğretmen adaylarının akademik motivasyonlarına odaklanmak büyük bir önem arz etmektedir. Bu araştırmada öğretmen adaylarının akademik motivasyonları sosyal bilişsel kariyer kuramı temelinde oluşturulan bir model ile incelenmiştir. Bu modelde iş bulma kaygısı ile akademik motivasyon arasında kariyer hedef tutarsızlığının aracı bir role sahip olup olmadığı test edilmiştir. Ayrıca modelde kariyer hedef tutarsızlığından akademik motivasyona giden yolda başetme öz-yetkinliği değişkeni düzenleyici bir değişken olarak konumlandırılmıştır. Araştırmaya 331’i kadın 218’i erkek olmak üzere toplamda 549 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırma kapsamında oluşturulan varsayımsal modeli test etmek için yol analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular öğretmen adaylarının akademik motivasyonları üzerinde kariyer hedef tutarsızlığının doğrudan rolü olduğunu, iş bulma kaygısının ise kariyer hedef tutarsızlığı üzerinden akademik motivasyonu dolaylı olarak yordadığını göstermiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının başetme öz-yetkinlikleri kariyer hedef tutarsızlığının akademik motivasyon üzerindeki olumsuz rolünü baskılamıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular alanyazın temelinde tartışılarak gelecekteki araştırma ve uygulamalara ilişkin önerilerde bulunulmuştur.