Bu çalışmada Tuz Gölü’nün güneydoğusunda, Aksaray iline bağlı Ulukışla köyünün kuzeyinde petrol aramak için açılan sondaj sonucu oluşan Ulukışla 1 soğuk su gayzerinin fiziksel ve hidroekolojik ön incelemesi yapılmıştır. Gayzer, aralıklı olarak su püskürten kaynakların ortak adıdır. Gayzerlerin çoğu jeotermal sahalarda görülür ve su buharı basıncıyla çalışır. Ancak farklı mekanizmalarla çalışan gayzerler de vardır. Bunlardan biri de CO2 tahriki ile çalışan soğuk su gayzerleridir. Bunlara soda gayzeri de denilmektedir. Soğuk su gayzerleri genellikle karbonatlı kayaçların yayılış gösterdiği alanlarda ve yapay sondajlarla ortaya çıkarlar. Yeraltı suyu temas ettiği karbonatlı kayaçları çözmekte ve açığa çıkan CO2 gazı yüksek basınç altındaki yeraltı suyu içinde birikmektedir. Çeşitli amaçlarla açılan sondaj kuyuları CO2 gazı ile yüklü yeraltı suyuna ulaşınca basınç rahatlamasına sebep olmaktadır. Bu nedenle CO2 gazı kabarcıklanmaya başlamakta ve yeraltı suyuyla birlikte kuyu ağzından havaya püskürmektedir. Çalışma sahasında soğuk su gayzerleri Ulukışla köyü çevresiyle sınırlı olmayıp, Yeşilova ve Yapılcan köyleri çevresinde de benzer oluşumlar bulunduğu anlaşılmıştır. Ulukışla 1 gayzeri fiziksel olarak iç içe geçmiş 3 koni ve çıkan fazla suların taşmasıyla oluşan dışa doğru eğimli yaklaşık 100 m çapındaki koni (taşma alanı) olmak üzere 4 kısımdan oluşmaktadır. Gayzer suları oluşan göl yüzeyinden 70-80 cm, gayzerin çıkış ağzından ise 2,8 m püskürmektedir. Yapılan laboratuvar analizlerinde gayzer suyunun içme suyu olarak kullanılamayacağı ve tarımsal sulama için uygun olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, ekolojik yaşam açısından da olumsuz koşullar barındırmaktadır. Gayzerden alınan fitobentoz örneklerinde ise Bacillariophyta şubesine ait bazı takson örneklerine rastlandı. Bu ilk incelemede Cymbella, Gomphonema, Tabellaria, Navicula ve Amphora cinslerine ait bazı türler belirlenmiştir. Bu çalışma Ulukışla köyü çevresindeki soğuk su gayzerleriyle ilgili ilk gözlem ve bulguları sunmaktadır. Bu bulgulardan hareketle yöredeki soğuk su gayzerlerinin başta turizm ve eğitim olmak üzere, çok farklı kullanım alanlarının olabileceği değerlendirilmiştir.
This study presents a preliminary physical and hydroecological investigation of the Ulukışla 1 cold water geyser, which formed in connection with a drilling well opened for oil exploration north of Ulukışla village, located in the southeastern part of Tuz Gölü Lake and affiliated with Aksaray province. Geyser is the common name for intermittent water-spouting springs. Most geysers are found in geothermal fields and operate with water vapor pressure. However, there are also geysers that operate with different mechanisms. One of these is cold water geysers that operate with CO2 driven. These are also called soda geysers. Cold water geysers usually occur in areas where carbonate rocks are prevalent and are discovered through artificial drilling. Groundwater dissolves the carbonated rocks it comes into contact with, and the CO2 gas released accumulates in the high- pressure groundwater. When drilling wells open for various purposes reach the CO 2-laden groundwater, it causes a pressure release. As a result, the CO2 gas begins to bubble and is ejected into the air from the wellhead along with the groundwater. Cold water geysers in the study area are not limited to the vicinity of Ulukışla village; similar formations have also been found around Yeşilova and Yapılcan villages. The Ulukışla 1 geyser consists of four parts: three physically intertwined cones and an outwardly sloping cone (overflow area) with a diameter of approximately 100 m, formed by the overflow of excess water. The geyser water gushes 70-80 cm from the surface of the formed lake and 2,8 m from the outlet of the geyser. Laboratory analyses determined that the geyser water is not suitable for drinking or agricultural irrigation. It also presents unfavorable conditions for ecological life. Some taxon specimens belonging to the Bacillariophyta phylum were found in the phytobenthos samples taken from the geyser. This initial study identified some species belonging to the genera Cymbella, Gomphonema, Tabellaria, Navicula, and Amphora. This study presents the first observations and findings regarding the cold-water geysers around the village of Ulukışla. Based on these findings, it has been assessed that the cold-water geysers in the region could have many different uses, primarily in tourism and education.
