Tarımda Dijital Dönüşüm: Küresel Vizyon ve Türkiye Dinamikleri

Creative Commons License

Kadakoğlu C., Ceyhan V., YILDIRIM Ç., GUNDUZ O.

Tarım ekonomisi araştırmaları dergisi (tead), cilt.12, sa.1, ss.164-187, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmada, tarımda dijital dönüşüm literatürünün küresel ve Türkiye ölçeğindeki tematik yapısını karşılaştırmalı olarak ortaya koymak ve Türkiye literatürünün ayrıştığı araştırma alanlarını belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada Web of Science (WoS) veri tabanından 2019-2025 dönemine ait 214 belge ile TR Dizin ve ulusal tam metin bildiri kitaplarından belirlenen 69 çalışma incelenmiştir. Yöntem olarak sistematik literatür taraması ve bibliyometrik analiz kullanılmış; yayın türü, yıl, anahtar kelime, eş-atıf ve eş-oluşum ağları Biblioshiny aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, dünyada dijitalleşmenin kurumsal bir paradigma değişimi olarak ele alınırken, Türkiye’de henüz teknik uygulama ve teknoloji benimseme aşamasında olduğunu göstermiştir. Tarımda dijital dönüşüm alanındaki dünya literatürü sürdürülebilirlik ve yönetişim odaklıyken, Türkiye’deki çalışmalar sulama, gübreleme ve yapay zekâ üçgeninde doğrudan girdi optimizasyonuna yönelik pratik çözümlere sıkışmıştır. Türkiye’de tarımda dijital dönüşüm alanındaki literatürün önemli bir kısmı mevcut küresel gelişmeleri takip eden ve kuramsal aktarım niteliği taşıyan çalışmalardan oluşmaktadır ve özgün araştırma kapasitesinin geliştirilmesi iyileştirmeye açık öncelikli bir alandır. Araştırma sonuçları ayrıca, sensör teknolojileri, büyük veri analitiği ve yapay zekâ gibi veri temelli uygulamaların tarımsal üretim sistemleri ve arz zincirlerinde giderek daha belirleyici bir rol üstleneceğini ortaya koymuştur. Türkiye’de tarımda dijital dönüşüm sürecini hızlandırmak ve akademik niteliği artırmak için araştırma niteliğinin dönüştürülmesi, disiplinlerarası iş birliğinin güçlendirilmesi, sosyal kapsayıcılığın artırılması, veri odaklı politikaların geliştirilmesi ve yerel teknoloji gelişiminin sağlanması gerekmektedir.
This study aims to comparatively reveal the thematic structure of the digital transformation in agriculture literature at global and Turkish scales and to identify the research areas in which the Turkish literature diverges. The analysis covers 214 documents indexed in the Web of Science (WoS) for 2019-2025 and 69 studies identified from TR Index and national full-text conference proceedings. A systematic literature review and bibliometric analysis were employed; publication type, year, keywords, co-citation and co-occurrence networks were evaluated through Biblioshiny. Research findings indicate that while digitalization is viewed globally as a paradigm shift for organizations, in Türkiye it remains at the stage of technical implementation and technology adoption. While the global literature on digital transformation in agriculture focuses on sustainability and governance, studies in Türkiye have been confined to practical solutions aimed at direct input optimization within the framework of irrigation, fertilization, and artificial intelligence. A significant portion of the literature on digital transformation in agriculture in Türkiye consists of studies that follow current global developments and serve primarily as theoretical reviews; therefore, developing the capacity for original research is a priority area in need of improvement. Research results also reveal that data-driven applications such as sensor technologies, big data analytics, and artificial intelligence will play an increasingly decisive role in agricultural production systems and supply chains. To accelerate the digital transformation process in Turkish agriculture and enhance its academic quality, it is necessary to transform the nature of research, strengthen interdisciplinary collaboration, increase social inclusivity, develop data-driven policies, and ensure local technology development.