ANAYASA MAHKEMESININ TMK. M. 187’YI IPTAL KARARI SONRASINDAKI GELIŞMELER ILE EVLENEN KADININ KÜTÜĞÜNÜN EŞININ KÜTÜĞÜNE TAŞINMASI HÜKÜMLERININ DEĞERLENDIRILMESI

Creative Commons License

OZCAN Z.

Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, cilt.0, sa.66, ss.325-358, 2026 (TRDizin)

Özet

Anayasa’nın “Kanun Önünde Eşitlik” kenar başlıklı 10. maddesinin 2. fıkrasında “Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür.” şeklinde düzenleme yer almaktadır. İlgili hüküm sadece kadın erkek arasındaki eşitliği düzenlememekte; bu eşitliğin sosyal, kültürel ve siyasal alanda sağlanması için Devlete de yükümlülük getirmektedir. Düzenleme bu şekilde olmakla birlikte diğer yasal kaynaklarda eşitlik ilkesine aykırı düzenlemeler de yer almaktadır. Bunların en başında da “Kadının Soyadı” kenar başlıklı TMK. m. 187 gelmekteydi. Zira evlilik birliği kurulurken kadın ve erkek eş kendi ad ve soyadları ile bu akde katılırlarken; evlilik akdi gerçekleştiğinde kadın eşin o zamana kadar kullandığı soyadından vazgeçerek eşinin soyadını kullanması zorunluluğunu getiren bu hüküm AY. m. 10’a aykırıydı. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı ile, ilgili hüküm mülga olmuştur ancak Kanun koyucu bu konuda yeni bir yasal düzenleme yapmadığı için kanun boşluğu ortaya çıkmıştır. Bu gelişmeden sonra evlenen kadının kütük kaydının kocasının hanesine taşınmasına ilişkin düzenlemenin de iptali için başvurulmuştur.
The second paragraph of Article 10 of the Constitutional, titled "Equality Before the Law," states, "Women and men have equal rights. The State is obligated to ensure that this equality is implemented in practice." This provision not only regulates equality between women and men; it also imposes obligations on the State to ensure this equality in social, cultural, and political spheres. While this provision is present, other legal sources also contain provisions contrary to the principle of equality. Chief among these was Article 187 of the Turkish Civil Code, titled "Woman's Surname." While the husband and wife enter into the marriage union with their own first and last names, this provision, which obligates the wife to abandon her previous surname and use her husband's surname upon the marriage contract, violated Article 10 of the Constitution. The Constitutional Court's annulment decision repealed the relevant provision, but the legislature failed to enact a new legal regulation on this matter, creating legal gap. Following this development, an application was made to annul the regulation regarding the transfer of a married woman's registry record to her husband's household.