Yabancı/İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenenler için Sözcük Düzeyi Ölçme Aracının Geliştirilmesi

Creative Commons License

Yalınkılıç K., Çetinkaya G.

Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi (UTÖAD) (Online), cilt.6, sa.2, ss.318-332, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmanın amacı, yabancı ya da ikinci dil olarak Türkçe öğrenen bireylerin sözcük bilgisi genişliğini geçerli ve güvenilir biçimde ölçebilecek bir ölçme aracı geliştirmektir. Sözcük bilgisi genişliğinin dil yeterliğinin en önemli göstergelerinden biri olduğu düşüncesinden hareketle, Türkçenin biçimbirimsel ve sözcüksel özelliklerine uygun, sıklık temelli bir ölçme aracı tasarlanmıştır. Araştırma, tarama modeli temel alınarak yürütülmüş ve katılımcılarını akademik Türkçe düzeyinde öğrenim gören 198 uluslararası öğrenci oluşturmuştur. Ölçek beş sıklık düzeyi (2000, 3000, 4000, 5000 ve akademik sözcükler) temelinde yapılandırılmış, her düzey için madde seçimi sözcük sıklığı verileri dikkate alınarak yapılmıştır. İçerik geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerinden yararlanılmış, ön uygulama sonucunda elde edilen veriler madde ve test istatistikleri bakımından çözümlenmiştir. Madde güçlük ve ayırt edicilik değerleri, maddelerin orta düzeyde zorlukta ve yüksek ayırt edicilikte olduğunu göstermiştir. Güvenirlik analizleri sonucunda elde edilen katsayılar ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu, ayırt edici geçerlik analizleri ise testin farklı başarı düzeylerini anlamlı biçimde ayırt edebildiğini ortaya koymuştur. Bulgular genel olarak geliştirilen ölçme aracının sözcük düzeyini geçerli, güvenilir ve uygulamada kullanılabilir biçimde ölçtüğünü göstermektedir. Bu ölçme aracı, Türkçe öğrenenlerin sözcük bilgisi yeterliklerinin belirlenmesinde, öğretim sürecinde düzeye uygun sözcük seçiminin yapılmasında ve program geliştirme çalışmalarında kullanılabilecek niteliktedir. Araştırma, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında sözcük bilgisi ölçümüne ilişkin standart, bilimsel temelli bir araç sunarak alan yazına önemli bir katkı sağlamaktadır.