Patlatma Kaynaklı Yer Hareketi Etkisindeki Gömme Bir Betonarme Dikdörtgen Su Deposunun Dinamik Analizi


KOKSAL O., KARACA Z., Türkeli E.

Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, cilt.15, sa.1, ss.101-114, 2025 (TRDizin) identifier

Özet

Patlatma işlemi, ülkemizde ve dünyada yapı, maden, petrol, tarım ve orman alanlarında kullanılmaktadır. Patlatma teknolojisi konut, karayolları, demiryolları, barajlar, havalimanları gibi çoğu inşaat mühendisliği uygulamalarında yaygın olarak uygulanmaktadır. Ancak, patlatma işleminin olumlu tarafları olmasına rağmen, olumsuz tarafları da bulunmaktadır. Patlatma, yer hareketi ve hava şoku gibi olumsuz etkiler meydana getirmektedir. Bu çalışmada, sadece patlatma kaynaklı yer hareketi incelenmiştir. Yaygın olarak kullanılan MATLAB programlama dili ile yer hareketi ivme-zaman bilgisinin elde edilmesi için, BlastGM yazılımı uygulanmıştır. Bu yazılım, yer hareketi ivmesinin zaman zarf eğrisini ve en büyük ivme değerini kullanarak patlatma kaynaklı yer hareketlerinin ivme-zaman değişimlerini elde etmektedir. Ayrıca, bu yazılım, yer hareketi ivme-zaman değerlerinden patlama şokunun tepki spektrumunu da elde etmektedir. Bu çalışmada, patlatma kaynaklı yer hareketinin gömme betonarme dikdörtgen su deposuna etkisi incelenmiştir. Bu depolar, Türkiye’de çok sık inşa edilmektedir. Bu nedenle, patlatma kaynaklı yer hareketinin etkisi bu depolar için önemlidir. Gömme betonarme dikdörtgen su deposunun üç boyutlu sonlu eleman modeli, ANSYS yazılımı ile elde edilmiştir. Bununla birlikte, gömme betonarme dikdörtgen su deposunun en büyük gerilmeleri ve yer değiştirmeleri incelenmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, patlatma kaynaklı yer hareketinin, gömme betonarme dikdörtgen su deposunu önemli derecede etkilediğini göstermektedir.
Construction, mining, oil, forestry, and agriculture all use blasting processes both in our country and in the world. A wide range of civil engineering projects, including homes, roads, railroads, dams, and airports, use blasting technology. The blasting process provides some advantages, but it also has drawbacks. Blasting has negative impacts such air shock and ground motion. This investigation concentrated solely at ground motion induced by explosion. Utilizing the well-known MATLAB programming language, BlastGM software was implemented to obtain ground motion acceleration-time information. This software uses the maximum acceleration value and the ground motion acceleration time envelope curve to determine the acceleration-time changes of blasting- induced ground motions. Furthermore, this software uses the ground motion acceleration-time values to determine the shock's reaction spectrum. This study looked at how a recessed reinforced concrete (RC) rectangular water tank was affected by ground motion based on by blasting. In Turkey, these tanks are built very frequently. For these tanks, the impact of ground motion brought on by blasting is crucial. ANSYS software produced the recessed RC rectangular water tank's three dimensional (3D) finite element model (FEM). Furthermore, the recessed RC rectangular water tank's maximum stresses and displacements were examined. The study's findings demonstrate that the recessed RC rectangular water tank is greatly impacted by blast- induced ground motion.