"Türk Baskı Resim Sanatının Kültürel Coğrafi Geçmişini Mekanla İlişkilendirerek Açıklayabilme" Kazanımının Bilişsel ve Duygusal Boyutları

Creative Commons License

Zeren Akbulut M. G.

FOLKLOR HALKBİLİM DERGİSİ, cilt.9, sa.85, ss.42-50, 2021 (Hakemsiz Dergi)

Özet

11. sınıf coğrafya dersi Küresel Ortam, Bölgeler ve Ülkeler ünitesinde yer alan 3. kazanım, “Türk kültürünün yayılış alanlarını bölgesel özellikler açısından analiz edebilme” hedef-davranışını içermektedir. Coğrafya öğretim programında, belirtilen hedef-davranışın kazandırılmasında izlenmesi önerilen yaklaşım, “Türk kültürünü temsil eden başlıca maddi ve maddi olmayan unsurlara, örnekler üzerinden mekânla ilişkilendirerek yer verilir” ifadesi ile açıklanmıştır. Coğrafya öğretim programında önerilen bağlam temelli bakış açısını dikkate alan bir yaklaşım ile bu yazıda, “Türk baskıresim ve minyatür sanatlarının kültürel coğrafi geçmişini mekânla ilişkilendirerek açıklayabilme” kazanımının bilgi içeriği ve değer boyutlarının ediminin desteklenmesi ve hedef-davranışlara dönüştürülebilmesine yönelik öğrenme içeriği geliştirmek amaçlanmıştır. Uygur resim sanatının, M.S. 4. ve 5. yüzyıllarda Uzak Doğu ve kadim Orta Asya sanatları arasında eklektik bir sentez oluşturmasının ardından, 6. ve 7. yüzyıllar arasında fresko ve minyatürlü kitap resimleri sahasında Türklere özgü milli bir üslup ile temsil edilmeye başladığı bilinmektedir. Belirtilen amaç ve argümanlardan hareketle ilk olarak, 8. ve 13. yüzyıllar arasında, temelini güçlü desen çizimlerinin oluşturduğu klasik üslubun yetkinleşmesiyle olgunluğa ulaştığı bilinen Uygur resim sanatının somut olmayan kültür mirası unsurlarının korunarak kuşaklararası aktarımı ve sanat tarihi açısından taşıdığı önem değerlendirilmiştir. Daha sonra, eski Türk geleneklerinin izlerinin devam ettirildiği, kökenleri kaya resimlerine dayanan Uygur grafik üslubu diğer bir anlatımla çizgi unsuru; üslubun yaşam alanı bulduğu mekânlardaki hâkim kompozisyonlarda kullanılan temalar bağlamında yorumlanmıştır. Çin yıllıkları ve Batı kaynaklarından yararlanılarak hazırlanan araştırma eserlerin incelenmesi kapsamında gerçekleştirilen literatür araştırmasında, sosyal bilimler alanındaki araştırmalarda sık kullanılan tekniklerden biri olan içerik analizinden yararlanılmıştır. İçerik analizi, araştırılan döneme ait tarihi belgelerin incelenmesinde önemli bir yere sahiptir.

Anahtar Kelimeler

UNESCO, somut olmayan kültürel mirasın kültür coğrafyası öğretimine entegrasyonu, minyatür sanatı, hedef-kazanım analizi, öğretim içeriği tasarımı