Akademik Veri Yönetim Sistemi
3. Ulusal Yaban Hayvanları Kongresi, Van, Türkiye, 21 - 24 Mayıs 2025, ss.135-136, (Özet Bildiri)
Özet: Yabani kuşlarda, etkili teşhis ve tedavi süreçleri için, stres unsurlarının azaltılması önemlidir. Bu türlere sedasyon ve analjezi prosedürlerinin uygulanması, gerekli düşük stres ortamını ve klinik uygulamalar için optimum koşulları sağlamaktadır. Bu çalışmada, farklı yırtıcı kuş türlerinde diazepam/butorphanol kombinasyonunun, sedatif/analjezik etkilerinin ve intranasal (İN) kullanımdaki etkinliğinin belirlenmesi amaçlandı. Aynı zamanda, sonraki yıllarda örnek sayısının da arttırıldığı daha detaylı araştırmalar için bir ön çalışma olması hedeflendi. Çalışmaya farklı travmalara maruz kalmış, Şahin (Buteo buteo), Arı Şahini (Pernis apivorus), Saz Delicesi (Circus aeruginosus), Delice Doğan (Falco Subbuteo) ve Atmaca (Accipiter nisus) türlerinden birer birey olacak şekilde toplamda beş yırtıcı kuş türü dahil edildi. Kuşların fiziksel muayenelerinin tamamlanmasının ardından vücut sıcaklığı, kalp ve solunum frekansı değerleri, derin sedasyondaki ölçümleriyle karşılaştırılması için kaydedildi. Sedasyon için benzodiazepinlerden diazepam (2 mg/kg, İN), analjezi için opioid grubundan butorfanol (1 mg/kg, İN) aynı enjektöre çekilerek, kılavuz iğnesi çıkartılmış uygun büyüklükteki bir intraket yardımıyla, her iki burun deliğine eşit hacimde, yavaş ve kontrollü uygulandı. Kuşların, indüksiyonu takiben gelişen inkoordinasyon, refleks kayıpları ve etkili derin sedasyon süreleri, vücut sıcaklıkları, kalp ve solunum frekansları ve uyanma süreleri kaydedildi. Tedavi amaçlı klinik uygulamalar, derin sedasyonda gerçekleştirildi. Kullanılan ajanların ve yöntemin etkinliği değerlendirildi. Tüm olgularda minör klinik uygulamalarda gerekli sedatif etki görüldü. Burun içi mukozaya sıvı teması kaynaklı tüm olgularda hapşırık vb. refleksler şekillendi. Türlere göre indüksiyonu takiben üçüncü göz kapağı hareketlerinin yavaşlama süreleri, inkoordinasyon başlangıç süreleri, palpebral, pedal, kanat düzeltme ve kloakal reflekslerin ortadan kalktığı ya da çok azaldığı süreler, sternal pozisyona geçme süreleri, etkili derin sedasyon ve uyanma süreleri bulguları kaydedilerek değerlendirildi. Önceki çalışmalarda yabani kuşlarda, klinik uygulamalar esnasında ortaya çıkan esaret hissi kaynaklı stresin, vital değerleri değiştirdiği bildirilmiştir. Bu esnadaki çırpınma, gagalama ya da pençeleme hareketleri kuşun kendisine zarar verebileceği gibi klinik personelde de yaralanmalara yol açmaktadır. Bu sebeple hem hastaların hem de klinik personelin biyogüvenlik seviyesini, sedasyon protokolleriyle arttırmak mümkündür. Bu çalışmada diazepam/butorfanol kombinasyonunun, farklı yabani yırtıcı kuş türlerinde etkili düzeyde sedasyon sağladığına, intranazal kullanımının etkinliğine ve avanatajlarına dair veriler sunulmaktadır.
Abstract: Minimising stress factors is crucial for effective diagnosis and treatment in wild birds. Sedation and analgesia protocols ensure a low-stress environment and optimal conditions for clinical procedures. This study aimed to evaluate the sedative and analgesic effects of the diazepam/butorphanol combination and its efficacy when administered intranasally (IN) in various raptor species. It also served as a preliminary study for future research with a larger sample size. The study involved five raptor species: Common Buzzard (Buteo buteo), European Honey Buzzard (Pernis apivorus), Western Marsh Harrier (Circus aeruginosus), Eurasian Hobby (Falco subbuteo), and Eurasian Sparrowhawk (Accipiter nisus), each represented by a single traumatised individual. After physical examinations, baseline body temperature, heart rate, and respiratory rate were recorded for comparison with values during deep sedation. Diazepam (2 mg/kg, IN) from the benzodiazepine class and butorphanol (1 mg/kg, IN) from the opioid class were administered intranasally using an appropriately sized intravenous catheter without the stylet. After induction, incoordination, reflex losses, deep sedation duration, body temperature, heart rate, respiratory rate, and recovery times were recorded. Clinical procedures for treatment were performed under deep sedation, and the efficacy of the agents and method was evaluated. Sedative effects were observed in all cases during minor clinical procedures. Reflexes, such as sneezing, caused by fluid contact with the nasal mucosa, were noted in all cases. Following induction, species-specific data were recorded, including the time taken for third eyelid movement delay, onset of incoordination, and the disappearance or reduction of palpebral, pedal, wing, and cloacal reflexes. Additionally, the time to achieve sternal positioning, as well as the duration of deep sedation and recovery, were recorded and evaluated. Previous studies have reported that stress from captivity during clinical procedures in wild birds can alter vital signs. Struggling, gagging, or clawing may cause injury to the birds and also pose a risk to clinical personnel. Therefore, sedation protocols can enhance both patient and clinical personnel biosafety. This study presents data demonstrating that the diazepam/butorphanol combination provides effective sedation in various wild raptor species and highlights the efficacy and advantages of its intranasal administration.