Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889)

Bu çalışma, 1888–1889 yıllarında Osmanlı Devleti’nin Balkanlar’da görev yapan Üçüncü Ordu’suna bağlı askerî sağlık kurumlarının kurumsal yapısını ve bu kurumlarda görev yapan sağlık personelinin dağılımını incelemektedir. Osmanlı askerî teşkilatının önemli bir unsuru olan askerî sağlık hizmetleri, yalnızca askerî ihtiyaçların karşılanmasında değil, aynı zamanda bulundukları şehirlerin demografik ve iktisadî yapılarının şekillenmesinde de etkili olmuştur. Çalışmanın temel amacı, Üçüncü Ordu bünyesinde faaliyet gösteren askerî hastanelerin mekânsal dağılımını, personel yapısını ve bu kurumların kent yaşamıyla kurduğu ilişkileri ortaya koymaktır. Araştırma nitel yöntem esas alınarak yürütülmüştür. Çalışmanın birincil kaynaklarını askerî salnameler ile Osmanlı Arşivi belgeleri oluşturmaktadır. Bu kaynaklar doküman analizi yöntemiyle incelenmiş; elde edilen veriler Manastır, Üsküp, Serfice, Debre, İşkodra ve İzmir’deki askerî hastaneler üzerinden karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca konuya ilişkin ikincil literatürden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, askerî sağlık teşkilatının Balkan coğrafyasına yayılmış dinamik bir yapıya sahip olduğunu ve savaş, isyan ve asayiş koşullarına bağlı olarak sürekli yeniden örgütlendiğini göstermektedir. Askerî hastaneler ve sağlık personeli, barış dönemlerinde de kent yaşamına entegre olmuş; sağlık hizmetleri, istihdam ve ekonomik hareketlilik yoluyla yerel toplumsal yapıya katkı sağlamıştır. Bu çalışma, Osmanlı askerî sağlık sistemini kent tarihi ve sosyal yapı perspektifiyle ele alarak literatüre bütüncül bir katkı sunmaktadır.