Modern Türk Hikâyesinin Erken Döneminde Aşk Duygusunun Fizyonomisi: “Haspa”
Aydın Türklük Bilgisi, cilt.12, sa.1, ss.55-73, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 12 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Aydın Türklük Bilgisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Sobiad Atıf Dizini
- Sayfa Sayıları: ss.55-73
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Ondokuz Mayıs Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
19. yüzyıl Türk edebiyatında modern bireyin toplumda inşa edilmesi açısından önemli bir eşiktir. Dönemin ilk hikâye yazarları, geleneksel hikâyenin içeriğini masalı hatırlatması yönünden eleştirirler. Yeni hikâyede kurmacanın değiştirilme isteği “gerçeğin anlatılması” şeklinde tanımlanır. Ahmet Mithat Efendi, pozitivist felsefenin tesirinde gelişen yeni hikâye dilini benimser ve metinlerinde bu yönü öne çıkarır. Sami Paşazade Sezai, Küçük Şeyler’inde tasvir unsurlarını kurucu bir unsur olarak etkin bir şekilde kullanır. Nabizade Nazım’la hikâye türünde realist bakış açısı derinleşir ve aşk acısının anlatılmasına yönelik birikimden, klasik edebiyattan, hızla uzaklaşılır. Bu araştırma, klasik bir konu olan “aşk” duygusunun modern hikâyedeki değişimine odaklandı. Söz konusu hedef için Ahmet Mithat Efendi’ye kadar gelen tecrübeye kısaca değinildi ve Sami Paşazade Sezai ile hikâye dilindeki değişim açığa çıkarılmaya çalışıldı. Nabizade Nazım’ın “Haspa” adlı hikâyesinde fennî bir içeriğe ulaşan aşkın fizyolojik boyutu klasik edebiyattan ayrılışı net bir şekilde açığa çıkardığı için tercih edildi. Çalışmada metodoloji olarak edebiyat tarihi ve edebî akımların kurmacayı değiştiren birikimi dikkate alındı.