Akademik Veri Yönetim Sistemi
Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, cilt.21, sa.3, ss.855-869, 2025 (TRDizin)
Teknolojinin ve yapay zekânın hızla gelişmesi, meslekleri ve iş dünyasını köklü biçimde dönüştürmüş ve yeni iş kollarının ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu değişim, bireylerin bilinçli bir şekilde kariyer planlaması yapabilmesi için yapay zekânın iş dünyasında yarattığı etkileri anlamalarını zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda, bu araştırmada lise öğrencilerinin hem kendilerine hem de gelecekte önemi artması beklenen mesleklere yönelik farkındalıklarını geliştirmeyi amaçlayan bir kariyer destek programı tasarlanmıştır. Programın amacı, öğrencilerin kendi ilgi, değer ve yeteneklerini değerlendirmeleri ve özellikle yapay zekânın hızla etkilediği iş dünyasına ve yeni ortaya çıkan iş ve meslek kollarına ilişkin farkındalıklarını artırmaktır. Tek gruplu ön test-son test yarı deneysel araştırma deseninin kullanıldığı çalışmada, program sekizi kadın, yedisi erkek olmak üzere toplam 15 lise öğrencisine uygulanmıştır. Programın öğrencilerin kariyer kaygısını azaltmada ve akademik güdülenmelerini artırmada etkili olup olmadığı analiz edilmiştir. Bulgular, uygulanan programın öğrencilerde kariyer kaygısını azalttığını ancak öğrencilerin akademik güdülenmelerinde anlamlı bir istatistiksel farklılığa yol açmadığını ortaya koymuştur. Elde edilen sonuçlar yapay zekanın şekillendirdiği iş dünyasına ve geleceğin mesleklerine yönelik farkındalığı artırmayı ve öğrencilerin kendi ilgi, değer ve yeteneklerine uygun şekilde gelecek vizyonlarını belirlemelerine yardımcı olmayı amaçlayan bu programın öğrencilerin kariyer gelişimleri için etkili olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla öğrencilerin kariyer gelişimlerine yardımcı olmak için gerek resmi eğitim kurumlarında gerekse özel eğitim kurumlarında ilgili programın uygulanmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.
The rapid advancement of technology and artificial intelligence has profoundly transformed professions and the world of work, paving the way for the emergence of new occupational fields. This transformation necessitates that individuals understand the impact of artificial intelligence on the labor market to make informed career plans. In this context, this study designed a career support program aimed at enhancing high school students' awareness of both themselves and the professions expected to gain significance in the future. The program's objective was to help students assess their interests, values, and abilities while increasing their awareness of the rapidly evolving job market influenced by artificial intelligence and newly emerging occupations. In this study, which employed a single-group pretest–posttest quasi-experimental design, the program was administered to 15 high school students. The findings revealed that the implemented program reduced students’ career anxiety but did not lead to a statistically significant difference in their academic motivation. The findings indicated that the program successfully reduced career anxiety and increased students' academic motivation. The results indicate that the developed program is effective for students’ career development. Accordingly, it is considered beneficial to implement this program in both formal and private educational settings to support students’ career development.