Akademik Veri Yönetim Sistemi
16. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi, Edirne, Türkiye, 4 - 07 Eylül 2024, ss.980-981, (Özet Bildiri)
Sürdürülebilirlik kavramı günümüzde çok kullanılan ve gittikçe de kullanımı artan kavramlardan birisidir. Sürdürülebilir kalkınma, bugünün ihtiyaçlarını gelecek nesillerin de kendi ihtiyaçlarını karşılamalarından ödün vermeden karşılamak şeklinde tanımlanmaktadır. Sürdürülebilir kalkınmanın başarılı olabilmesi için üç boyut üzerinde tartışmalar yapılmaktadır. Bunlar ekonomik, sosyal ve çevresel boyuttur. Bu üç boyutu da içeren ve sürdürülebilir kalkınma içinde oldukça önemli bir kavram olan su, insanoğlunun hiçbir şekilde üretemediği bir doğal kaynaktır. Çağımızda gereğinden fazla su tüketiminin yapılması, buna sessiz kalınması ve çözüm bulmakta gecikilmesi yaklaşan su sorununu hızlandırmaktadır. Buna çözüm bulmak için ise sürdürülebilir kalkınma oldukça önemli bir yer barındırmaktadır. Dünyamızın üçte ikisi su ile kaplıdır ve yerkürede bulunan suyun %97’si okyanuslarda bulunan tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan tatlı suyun büyük bir kısmı kutuplarda buzul ve çok derin jeolojik tabakalarda yeraltı suyu olarak bulunmaktadır. Hal böyle olunca hem küresel olarak hem de ulusal olarak su kullanımı ve tüketimine dikkat etme hassasiyetinin önemine dikkat çekilmektedir. Oluşabilecek olumsuz durumlarda su krizi meydana gelebilme ihtimali bulunmaktadır ve bu da tüm dünyayı yakından ilgilendiren bir konudur. Dünya genelinde artan nüfus, sabit kalan su kaynağı, ufukta ciddi bir su krizine neden olabileceği öngörülmektedir. Sadece insanlar bu durumdan etkilenmemektedir aynı zamanda diğer tüm canlılarda su krizinden fazlasıyla etkilenmektedir. Kaynaklarda bir azalma olması ve çevreye belli bir zarar verilmesi kaçınılmazdır fakat bu gibi durumların önüne geçmek için suyun önemini küçük yaştan itibaren öğretilmesi gerekmektedir. Bu da nitelikli bir eğitim ile mümkündür. Bu amacı gerçekleştirmek için de her ülkede olduğu gibi eğitim aşamasındaki önemli unsurlardan biri olan ders kitapları da tercih edilmektedir. Ders kitapları bulunduğu dönemin özelliklerini eğitim yoluyla bireylere öğretilmesinde önemli bir materyaldir. Sürdürülebilir kalkınma ve su kavramlarını en çok içeren ders fen bilimleri dersidir. Dünya genelinde ortaokul fen bilimleri ders kitaplarında su kavramı ve sürdürülebilir kalkınmanın temel ilke ve amaçlarına uygun etkinlikler, görseller ve metinler mevcuttur. Bu çalışmada su kavramının sürdürülebilir kalkınma açısından Fransa, Almanya ve Türkiye’deki fen bilimleri ders kitaplarında karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda Fransa, Almanya ve Türkiye’deki ortaokul fen bilimleri ders kitapları nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Hangi ülkede su kavramının ne düzeyde sürdürülebilir kalkınma boyutundan ele alındığı karşılaştırılmıştır. Bu sayede Fransa ve Almanya’nın ders kitapları dikkate alınarak Türkiye’deki fen bilimleri ders kitabının su kavramı ve sürdürülebilir kalkınma ilişkisi bakımından güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Çalışmada sadece su kavramı inceleneceği için Birleşmiş Milletler’in hazırlamış olduğu sürdürülebilir kalkınma amaçlarından temiz su ve sanitasyon, sanayi - yenilikçilik ve altyapı, nitelikli eğitim ve sudaki yaşam amaçları inceleme kriterleri olarak seçilmiştir. Elde edilen veriler içerik analiziyle yorumlanmıştır. İnceleme sonucunda Fransa, Almanya ve Türkiye de bulunan fen bilimleri ders kitaplarında su kavramı ve sürdürülebilir kalkınma ile ilişkisi içeriğinin farklı olduğu saptanmıştır. En çok su kavramı üzerinde duran ve sürdürülebilir kalkınma ile ilişkisi bulunan fen bilimleri ders kitabı Almanya’nın ders kitabı olduğu sonucuna varılmıştır. Fransa ve Almanya’nın fen bilimleri ders kitabı görsellerle zenginleştirilmiş fakat Türkiye’nin ders kitabında yetersiz sayıda görsel bulunmuştur. Fransa ve Almanya su kavramını birçok açıdan ele alındığı, konuların detaylandırıldığı, görsellerle desteklendiği ve sürdürülebilir kalkınma ile ilişkisine açık ve net bir dille dikkat çekildiği gözlenmiştir. Türkiye’nin ders kitabında su kavramının sürdürülebilir kalkınma ile ilişkisinden bahsedilmiş fakat Fransa ve Almanya kadar detaylandırılmamıştır. Bu sonuçlara göre Türkiye fen bilimleri ders kitaplarında su kavramı ve sürdürülebilir kalkınma ile olan ilişkisine daha çok yer vererek ders kitaplarının zenginleştirilmesi ve bu sayede su kullanma hassasiyetine daha çok dikkat çekilerek daha sürdürülebilir bir gelecek oluşturması için somut önerilerde bulunulmuştur.
The concept of sustainability is one of the most widely used and increasingly used concepts today. Sustainable development is defined as meeting the needs of today without compromising the ability of future generations to meet their own needs. There are discussions on three dimensions necessary for sustainable development to succeed. These are economic, social, and environmental dimensions. Water, which includes these three dimensions and is a very important concept in sustainable development, is a natural resource that humans cannot produce in any way. In our age, excessive water consumption, silence, and delays in finding solutions accelerate the approaching water problem. In order to find a solution, sustainable development has a very important place. Two-thirds of our world is covered with water, and 97% of the water in the earth consists of salt water in the oceans. Most of the remaining freshwater is found in the polar ice caps and in very deep geological layers as groundwater. As such, the importance of paying attention to global and national water use and consumption is emphasized. In adverse situations, there is a possibility of a water crisis, and this is an issue that closely concerns the whole world. It is predicted that the world's growing population and constant water supply could lead to a serious water crisis on the horizon. Not only human beings are affected, but also all other living things. It is inevitable that there will be a decrease in resources and certain damage to the environment, but in order to prevent such situations, the importance of water should be taught from an early age. This is possible with a qualified education. In order to achieve this goal, textbooks, which are one of the important elements in the education process, are preferred in every country. Textbooks are an important material in teaching the characteristics of the period to individuals through education. The course that includes the concepts of sustainable development and water the most is the science course. There are activities, visuals, and texts that are suitable for the concept of water and the basic principles and objectives of sustainable development in secondary school science textbooks around the world. This study aimed to compare the concept of water in terms of sustainable development in science textbooks in France, Germany, and Turkey. In this context, middle school science textbooks in France, Germany, and Turkey were analyzed using the document analysis method, one of the qualitative research methods. The extent to which the concept of water is handled from the dimension of sustainable development in which the country was compared. In this way, it aims to strengthen the Turkish science textbook regarding the relationship between the concept of water and sustainable development by considering the textbooks of France and Germany. Since only the concept of water will be examined in the study, clean water and sanitation, industry innovation and infrastructure, quality education, and life on the water were selected as the criteria for the study from the sustainable development goals prepared by the United Nations. The data obtained were interpreted through content analysis. As a result of the analysis, it was determined that the content of the concept of water and its relationship with sustainable development in science textbooks in France, Germany, and Turkey were different. It was concluded that the science textbook that emphasizes the concept of water the most and has a relationship with sustainable development is the textbook of Germany. The science textbooks of France and Germany were enriched with visuals, but there was an insufficient number of visuals in Turkey's textbook. It was observed that France and Germany addressed the concept of water from many angles, elaborated on the topics, supported them with visuals, and drew attention to its relationship with sustainable development in a clear language. In Turkey's textbook, the relationship between the concept of water and sustainable development was mentioned but not as detailed as in France and Germany. According to these results, concrete suggestions were made to enrich Turkey's science textbooks by giving more space to the concept of water and its relationship with sustainable development and to create a more sustainable future by drawing more attention to the sensitivity of water use.