Akademik Veri Yönetim Sistemi
Türk Kültürüne Hizmet Vakfı, İstanbul, 2026
Samsun Anadolu’nun kuzeyinde, Karadeniz Bölgesi kıyı kesiminde ve bu bölgenin merkezî kısmında yer alır. 9352 km2 yüzölçümüyle Türkiye’nin % 1,2’sini oluşturan il, 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 1.390.000 nüfusa sahiptir. Dördü merkez olmak üzere 17 ilçeden meydana gelen il, 2025 yılı SEGE verilerine göre Türkiye gelişmişlik sıralamasında 27.sırada yer alır. Samsun coğrafî olarak; Kızılırmak ve Yeşilırmak nehirleri, bunların oluşturduğu iki büyük delta ovası, uygun iklim koşulları, verimli toprakları, gelişmiş tarım, sanayi ve ticari altyapısı, üniversiteleri, tarihi ve doğal çekiciliklerden kaynaklanan turizm potansiyeli gibi özellikleriyle ülkemizin önde gelen illerindendir.
İl merkezini oluşturan Samsun şehri ise yaklaşık 12 bin yıl öncesinden başlayan tarihsel geçmişiyle çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yaparak günümüze ulaşmıştır. Başlangıçta Amisos ve Enete gibi değişik isimlerle anılan kent, sırasıyla Hitit, Pers, Roma ve Bizans İmparatorluğu yönetimlerinde kalmış, ilk olarak 1185’te Selçuklu Türklerinin hâkimiyetine geçmiştir. Bir süre Beylikler yönetiminde kalan Samsun daha sonra kademeli olarak Osmanlı idaresine geçmiş, Sancak statüsünde iken, Cumhuriyet dönemiyle birlikte il haline dönüştürülmüş, Samsun şehri de bu ilin merkezi yapılmıştır.
Samsun şehri esas önemini iç bölgelerden gelen yolların Karadeniz’e ulaştığı noktada yer almasına borçludur. Karadeniz havzasını Mezopotamya ve Basra körfezine kadar uzanan geniş bir hinterlanda bağlayan bu yol, Cumhuriyet döneminin başlarında önce demiryolu, ardından karayollarının inşası ile günümüze kadar ulaşmıştır. Samsun, bir liman şehri olarak kurulmuş ve gelişmiş, 19 Mayıs 1919’da Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarının ülkemizin kurtuluş mücadelesini başlatmak üzere buradan Anadolu’ya çıkmasıyla önemini kanıtlamış, Kurtuluş Savaşında gösterdiği kahramanlıktan ötürü de İstiklal Madalyası ile taçlandırılmıştır.
Bu kitap Samsun’un dünü, bugünü ve yarını konusunda okuyuculara genel bilgiler vermek, çok sayıda görsel eşliğinde Samsun’u tanıtmak amacıyla hazırlanmıştır.
Prof. Dr. Cevdet YILMAZ