Akademik Veri Yönetim Sistemi
Eğitimde Deneysel Araştırmalar Teori ve Uygulama, Behçet Oral,Rıfat Efe, Editör, Pegem A Yayıncılık, Ankara, ss.123-145, 2025
Deneyler bilimsel yöntemin bir parçasıdır ve bir olguya dair iki ya da daha
fazla rakip hipotez arasındaki kararı belirlemeye yardımcı olur. “Experiment” terimi
Latince experiri (denemek) kökünden gelir. Deneylerden elde edilen bilgi,
gözlem ve deneyime dayanması bakımından diğer bilgi türlerinden ayrılır; yani,
deneyler ampirik bilgi üretir. 16. ve 17. yüzyıllarda doğadaki olguların neden-sonuç
ilişkilerini açıklamada deneylere verilen önem, modern bilimin Antik Yunan
filozoflarının (ör. Aristoteles) açtığı yoldan yeniden doğuşunu müjdelemiştir.
Deneysel araştırma, neden-sonuç ilişkilerini belirlemek amacıyla kullanılan
bilimsel bir yöntemdir. Bu yöntemde, bağımsız değişken bilinçli olarak değiştirilir
ve bunun bağımlı değişken üzerindeki etkisi gözlemlenir. Araştırmanın güvenilirliğini
artırmak için, diğer tüm değişkenler kontrol altında tutulur ya da rastgeleleştirme
yöntemiyle etkisiz hale getirilir. Genellikle deney ve kontrol grubu olmak
üzere iki grup kullanılır; deney grubuna müdahale uygulanırken, kontrol grubuna
herhangi bir işlem yapılmaz. Katılımcıların bu gruplara rastgele atanması, seçme
yanlılığını önleyerek iç geçerliliği artırır. Deneyler tekrarlanabilir nitelikte olduğundan,
elde edilen bulgular başka çalışmalarla doğrulanabilir. Manipülasyon,
kontrol, rastgeleleştirme ve tekrarlanabilirlik gibi temel özellikleri sayesinde deneysel
araştırmalar, bilimsel bilgilerin doğruluğunu ve geçerliliğini test etmede en
güçlü yöntemlerden biri olarak kabul edilir (Em, 2024, Zubair, 2022).