Kariyer Sürdürülebilirliğinin Kavramsallaştırılması ve Ölçümü
Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi, Konya, Türkiye, 10 - 12 Haziran 2026, ss.273-274, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Konya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.273-274
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Ondokuz Mayıs Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Geleneksel olarak doğal çevrenin korunması ve değerli kaynakların muhafaza edilmesiyle ilişkilendirilen sürdürülebilirlik kavramı günümüzde doğal çevrenin korunmasının yanı sıra adil ve ekonomik ilerlemenin sürdürülmesi ve sosyal refahın sağlanması gibi unsurların eklenmesiyle kapsam olarak genişletilmiştir (Mensah, 2019). Bu bağlamda araştırmacılar sürdürülebilirliğin sosyal refah boyutu altında kişilerin kariyer sürdürülebilirliklerinin önemli bir faktör olduğunu vurgulamaktadırlar (Greenhaus vd., 2024). Sürdürülebilir bir kariyer ulaşılması gereken bir son durum değil, zaman içinde gelişen bir kariyeri tanımlamak için kullanılan bir parametredir (De Vos vd., 2020). Konu ile ilgili boylamsal araştırmalar, çalışanların sürdürülebilir kariyerlere sahip olmalarının iş performanslarını, işe bağlılıklarını, fiziksel ve psikolojik iyi oluşlarını artırırken olumsuz iş deneyimlerini azalttığını göstermektedir (Gürbüz vd., 2024). Bununla birlikte kişilerin iyi oluşunda merkezi bir yere sahip olduğu düşünülen kariyer sürdürülebilirliği kavramına ilişkin alanyazında farklı açıklamalar mevcuttur. Bu bağlamda kavramın tanımı, ölçüm yöntemleri ve kapsamı üzerine birbirlerinden farklı modeller ve açıklamalar getirilmektedir (Chin vd., 2022; De Vos vd., 2020). Bu farklı model ve açıklamalar ise kavramın sınırlarının belirlenmesi ve ortak bir anlayış geliştirilmesini zorlaştırmaktadır (Greenhaus vd., 2024). Bu araştırmada kariyer sürdürülebilirliğinin hangi bağlamlarda nasıl ele alındığı ve nasıl ölçümlendiğine yönelik kapsayıcı bir derleme çalışması yürütülmüştür. Araştırma, 2010 yılı ve sonrasında yayımlanan çalışmalarla sınırlandırılmıştır. Literatür taraması sürecinde “career sustainability”, “sustainable careers” ve “career sustainability scale” anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Yabancı makaleler, Web of Science veri tabanında indekslenen dergilerden; Türkçe makaleler ise TR Dizin kapsamında yer alan dergilerden seçilmiştir. Çalışmaların belirlenmesinde yukarıdaki dahil etme ve dışlama kriterleri dikkate alınmış, yinelenen ve konu kapsamı dışında kalan çalışmalar araştırma dışı bırakılmıştır. Tarama süreci sonucunda ölçütleri karşılayan toplam 73 makale incelemeye dahil edilmiştir. Elde edilen çalışmalar, kariyer sürdürülebilirliğine ilişkin tanımlar, model önerileri ve geliştirilen ölçekler temelinde analiz edilmiştir. Analiz sonucunda kariyer sürdürülebilirliğine ilişkin sekiz farklı tanımın öne çıktığı görülmüştür. Buna ek olarak literatürde kariyer sürdürülebilirliğinin boyutsal yapısına yönelik iki kapsamlı modelin olduğu (Chin vd., 2019; De Vos vd., 2020; Newman, 2011) ve kariyer sürdürülebilirliğinin sağlanması noktasında döngüsel bir modelin ileri sürüldüğü (Greehaus vd., 2024) görülmüştür. Kariyer sürdürülebilirliğinin ölçümlenmesine ilişkin çalışmalar incelendiğinde ise yurt dışında farklı yaş dönemlerine yönelik dört ölçeğin geliştirildiği ve bu ölçeklerin Chin vd. (2019) ile De Vos vd. (2020) tarafından ileri sürülen modelleri esas aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye’deki çalışmalarda ise kariyer sürdürülebilirliğine yönelik bir ölçek geliştirme (Söner ve Duru, 2025) ve iki ölçek uyarlama çalışmasının (Arar ve Çetiner, 2023; Doğru, 2023) olduğu görülmüştür. Bütün bu sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde teorik çalışmalar ve kariyer psikolojik danışmanlığı uygulamalarına ilişkin önemli çıkarımlarımlar yapılabilir. Özellikle sürdürülebilir kariyerlerin sosyal refaha yönelik etkileri düşünüldüğünde bu kavramın sınırlarının daha ayırıcı bir şekilde belirlenmesi ve içeriğinin zenginleştirilmesi önemlidir. Bu bağlamda, gelecekteki araştırmalar için kavramın kuramsal sınırlarının netleştirilmesi kritik bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Diğer taraftan kariyer psikolojik danışmanlığı uygulamalarında danışanların kariyer süreçlerinde sürdürülebilirliğin boyutlarını ne derece karşıladıklarının ele alınması ve kariyer sürdürülebilirliğine engel oluşturan faktörler için ne gibi müdahalelerin geliştirilebileceğinin incelenmesi gerekmektedir.