ENTEGRE HAVZA YÖNETİMİNDE ÇEVRESEL MODELLEME TEKNİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Çevre, Bilim ve Teknoloji, vol.4, no.2, pp.171-180, 2019 (Peer-Reviewed Journal)

Özet: Günümüzde doğal kaynakların korunması ve sürdürülebilir kullanımlarının ekosistem

bütünlüğü içerisinde planlanması için, en elveriĢli birimin ve en uygun ölçeğin havza olduğu

kabul edilir. Havza bazında bütünleĢik yönetim; farklı kaynak kullanıcılarına ait taleplerin bir

arada ele alınmasına, tehdit ve olanakların uzun vadeli olarak değerlendirilmesine, havza

içerisinde bir alana yapılan müdahalenin yarattığı olumlu ve olumsuz etkilerin izlenilmesine

olanak sağlar. Havza yönetiminde öncelikli planlama yapılarak ne tür faaliyetlerin

yapılabileceğine karar verilmelidir. Planlama için de havza ölçeğinde havzaya ait konumsal

verilerin bir konumsal veri tabanında depolanması ve planlamaya yönelik gerekli analizlerin

yapılabilmesi gerekmektedir. Su yöneticileri hangi faktörlerin sucul ortamları kötüleĢtirdiğini

modeller vasıtasıyla öğrenebilmektedirler. Teklif edilen kirlilik önleme yöntemleriyle hedefleri

tutturup tutturulamayacağı modeller ile belirlenebilmektedir. SWAT (Toprak ve Su

Değerlendirme Aracı), WEAP (Su Değerlendirme ve Planlama), HSPF (Hidrolik Similasyon

Programı - Fortran), HEC - HMS (Hidrolik Mühendislik Merkezi -Hidrolik Modelleme Sistemi),

havza modellemesinde kullanılan Mike yazılımları su kalitesi ve havza yönetiminde kullanılan

güncel yazılımlar arasındadır. Bu çalıĢmada, Entegre havza yönetimi kapsamında, havza

modellemesi amacıyla kullanılan modeller (ARMA, MĠKE SHE, HSPF, vb.) araĢtırılmıĢ,

modellerin kullanım alanları, avantaj ve dezavantajları karĢılaĢtırılarak, değerlendirilmiĢtir.

Anahtar Kelimeler: Entegre Havza Yönetimi, HSPF, MĠKE, Matematiksel Modeller,

Optimizasyon