Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yegah Musicology Journal, cilt.8, sa.2, ss.114-150, 2025 (Scopus)
Bu çalışma, Aşık Veysel’in eserlerinde Hüseyni ve Uşşak makamlarının kullanımını inceleyerek bireysel icra tarzının makam nazariyatıyla ilişkisini analiz etmektedir. Veysel’in müzikal kimliği, geleneksel makam yapılarıyla kurduğu bağ ve özgün icra anlayışı ele alınmıştır.
Araştırmada, Aşık Veysel’in eserlerinde kullanılan perdelerin sıklığı, melodik seyir özellikleri ve mikrotonal yapılar incelenmiştir. Kalan Müzik Arşivi’nden seçilen eserler MakamBox yazılımıyla analiz edilmiş, elde edilen veriler ışığında perde histogramları ve melogram grafikleri oluşturulmuştur. Sonuçlar, Segah perdesinin yoğun kullanıldığını, bu perdenin teorik referans değerlere göre farklı tonlamalarla icra edildiğini ve melodik seyirlerin ağırlıklı olarak inici karakterde olduğunu göstermektedir.
Geleneksel teoride Uşşak makamı çıkıcı, Hüseyni makamı ise inici bir karaktere sahiptir. Ancak Aşık Veysel’in icralarında tüm eserlerin belirgin bir şekilde inici seyir izlediği görülmüştür. Özellikle Re (Neva) perdesinin güçlü vurgulanması, icraların genel yapısını etkileyerek Muhayyer makamına yakın bir karakter oluşturmuştur.
Veysel’in Segah perdesini farklı tonlamalarla kullanması, geleneksel makam kurallarından bağımsız, bireysel bir yorum geliştirdiğini göstermektedir. Bu durum, halk müziğinde bireysel icranın makam nazariyatını esnetebildiğini ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak, Aşık Veysel’in eserleri, Türk halk müziğinde teorik bilgi ile bireysel icra anlayışı arasındaki dinamik ilişkiyi göstermektedir. Onun geleneksel makamları özgün biçimde yorumlaması, halk müziğinin bireysel yaratıcılığa açık yapısını vurgulamaktadır. Bu çalışma, makamların hem geleneksel hem de bireysel yorumlara olanak tanıyan esnek yapısını ortaya koyarak, ilerleyen araştırmalara ışık tutmaktadır.
This study examines the use of Hüseynî and Uşşak maqams in Aşık Veysel’s works, analyzing the relationship between individual performance style and maqam theory. It explores Veysel’s musical identity, his connection to traditional maqam structures, and his unique approach to performance. The research analyzes the frequency of pitches in Aşık Veysel’s works, melodic progressions, and microtonal structures. Selected pieces from the Kalan Music Archive were examined using MakamBox software, and pitch histograms and melogram graphs were generated. The results indicate that the Segâh pitch is frequently used, performed with different intonations than theoretical reference values, and that the melodic progressions predominantly exhibit a descending character. According to traditional theory, the Uşşak maqam has an ascending character, while the Hüseynî maqam is descending. However, in Aşık Veysel’s performances, all pieces were observed to follow ÖZTÜRK, S. & PINARBAŞI, E. Yegah Musicology Journal (YMJ) Volume VIII Issue 2 2025 - p.114-150 116 a distinct descending trajectory. The strong emphasis on the Nevâ (Re) pitch significantly influences the overall structure, creating a character close to the Muhayyer maqam. Veysel’s use of the Segâh pitch with varied intonations suggests that he developed an individual interpretation independent of traditional maqam rules. This demonstrates how individual performance styles in folk music can expand the framework of maqam theory. In conclusion, Aşık Veysel’s works illustrate the dynamic relationship between theoretical knowledge and individual performance in Turkish folk music. His unique interpretation of traditional maqams highlights the openness of folk music to individual creativity. This study reveals the flexible nature of maqams, accommodating both traditional and personal interpretations, while providing insights for future research.