Savaş Sürecinden Müzakere Aşamasına Resimlerle Karlofça Antlaşması

Creative Commons License

YAYLA R. I.

Journal of literature and humanities, sa.76, ss.202-219, 2026 (TRDizin)

Özet

1683 II. Viyana Kuşatması ile başlayıp, 1699 Karlofça Antlaşması’yla sona eren süreç, Osmanlı İmparatorluğu açısından yalnızca askerî hezimetlerin yaşandığı bir dönem değil, aynı zamanda diplomasi anlayışında stratejik kırılmaların gerçekleştiği bir dönüm noktasıdır. On altı yıllık savaşın ardından imzalanan muahedeyle Osmanlılar topraklarının büyük bir kısmını kaybetmişlerdir. Fakat barış diplomasisinde yeni bir evreye girilmiş, fetih odaklı politikadan masa başı müzakere aşamasına geçilmiştir. Bundan böyle dengeler Avrupa lehine işlerken, Karlofça Antlaşması Osmanlı Devleti için prestij kaybı olarak tarihe geçmiştir. Bu aşamadan sonra İstanbul’un fethiyle gelişen yenilmez Türk imajı ciddi biçimde sarsılmıştır. Bu sürece dair bilgiler sadece yazılı belgeler üzerinden değil, görsel temsiller vasıtasıyla da takip edilmektedir. Bunun en çarpıcı örneklerini ise tarihî temsil bağlamında ortaya konan Karlofça Barışı’nı konu alan resimlerde görmek mümkündür. Antlaşma anını çeşitli boyutlarıyla betimleyen sanatçılar, ürettikleri eserler vasıtasıyla bu denli önemli bir olayı adeta birincil kaynak niteliğine dönüştürmüşlerdir. Eserlerinde görüşmelerin gerçekleştiği mekânlardan antlaşma masasının etrafındaki güç dengesine, diplomatik kimliklerden tarafların tutumlarına, zaferin yüceltilmesinden hezimetin itibarsızlaştırılmasına kadar müzakereye dair her anı görünür kılmışlardır. Bu makalede de Karlofça Barışı’nın görsel kayıtları; dönemin diplomasi anlayışı ve siyasi ikonografisi üzerinden incelenerek, antlaşmanın sembolik dili resimsel düzlemde çözümlenecektir.
The period that began with the Second Siege of Vienna in 1683 and concluded with the Treaty of Karlowitz in 1699 was not only a period of military defeats for the Ottoman Empire, but also a turning point in its understanding of diplomacy, marked by strategic ruptures. The treaty signed after sixteen years of war resulted in the Ottomans losing a large portion of their territory. However, a new phase in peace diplomacy began, shifting from a policy focused on conquest to a phase of negotiations. From then on, the balance of power shifted in Europe’s favor, while the Treaty of Karlowitz marked a loss of prestige for the Ottoman Empire. The image of the invincible Turks, particularly those developed with the conquest of Constantinople, was severely shaken. Information about this process is gleaned not only from written documents but also through visual representations. The most striking examples of this can be seen in paintings depicting the Peace of Karlowitz, presented within the context of historical representation. Therefore, artists who depicted the moment of the treaty in its various aspects, through their works, rendered such a significant event a primary source. In doing so, they made visible every moment of the negotiations, from the venues where the talks took place to the balance of power around the treaty table, from the diplomatic identities to the attitudes of the parties, from the glorification of victory to the discrediting of defeat. This article will examine visual documents from the Peace of Karlowitz through the lens of the diplomatic understanding and political iconography of the period, analyzing the symbolic language of the treaty on a pictorial plane.