Akademik Veri Yönetim Sistemi
Handan Turan Dizdar, Yiğit Türk, Pınar Özcan, Yasemin Sağlam, Fidan Hüseynova, Tahir Özer, Birgül Gümüş, Ali Erman Kent , İstanbul, Türkiye, 10 - 11 Mayıs 2025, ss.9-10, (Özet Bildiri)
Giriş: Mizofoni, çiğneme, kalem tıklaması, burun çekme gibi sosyal içerikli tekrarlayan seslere karşı bireylerde aşırı öfke, huzursuzluk ve kaçınma gibi duygusal tepkilerle seyreden bir ses hassasiyeti bozukluğudur. Bu durum yalnızca psikolojik değil, aynı zamanda fizyolojik belirtilerle de (göğüs sıkışması, kas gerginliği, terleme) kendini gösterebilir ve bireyin yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Mizofoninin nörofizyolojik temeli tam olarak açıklanamamış olup, işitsel sistem ile limbik sistem arasındaki anormal bağlantılar üzerinde durulmaktadır. Tanı ve tedavi süreçlerinde yaşanan belirsizlikler, odyoloji mesleği açısından da önem arz etmektedir. Çalışmamızda, Odyologlar ve Odyoloji öğrencilerinde mizofoni olup olmadığının belirlenmesi, mizofoni ve tanısı ile ilgili bilgi düzeylerinin ölçülerek karşılaştırılması, odyologlar arasında az bilindiği düşünülen mizofoni ile ilgili farkındalık yaratmak amaçlanmaktadır. Bu sayede mizofoni şikayetiyle kliniğe başvuran bireylerin tanılanması ve dolayısıyla da tedavisi mümkün olacaktır. Yöntem: Bu çalışma kesitsel bir çalışmadır. Veriler toplanırken; katılımcıların demografik özellikleri ve mizofoniye ilişkin kişisel deneyimlerini belirlemek için hazırlanmış Sosyodemografik Bilgi Formu, bilgi düzeyi ve tutumları ölçmeye yönelik olarak araştırmacılar tarafından oluşturulan 19 maddelik Mizofoni Bilgi ve Tutum Anketi (MBTA) ve mizofoni semptomlarının şiddetini değerlendiren Revize Edilmiş Amsterdam Mizofoni Ölçeği (AMISOS-R) kullanılmıştır. MBTA için alanda çalışan 3 kişiden uzman görüşü alınmıştır. Katılımcıların soruları “Evet”, “Bilmiyorum” ve “Hayır” şeklinde cevaplaması istenmiştir. Bilmiyorum şeklinde ya da yanlış cevaplandırılan sorularda 0 puan, doğru cevaplandırılan sorularda 1 puan verilerek toplam puanlar hesaplanmıştır. MBTA’dan alınan yüksek puanlar bilgi düzeyinin arttığını göstermektedir. AMISOS-R, 0–40 puan aralığında derecelendirme yaparak semptom şiddetini belirlemekte olup, ölçeğin kullanımı için gerekli etik izinler alınmıştır. Veriler çevrim içi Google Forms aracılığıyla toplanmış; analizlerde IBM SPSS 27.0 programı kullanılarak tanımlayıcı istatistikler, Shapiro-Wilk normallik testi, Independent t-testi, ANOVA, Bonferroni post-hoc testi ve Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. 9 Bulgular: Çalışmaya toplam 529 kişi katılmış, katılımcıların %81,5’i kadın, %18,5’i erkek olup, katılımcıların yaş ortalaması 22,14±4,07’dir. Katılımcıların %81,1’i öğrencidir. Bu öğrencilerin büyük çoğunluğu (%62,8) devlet üniversitelerinde öğrenim görmektedir. Çalışmamıza 1. sınıftan 91, 2. sınıftan 134, 3. sınıftan 103, 4. sınıftan 101, mezun olanlardan 100 kişi katılmıştır. Katılımcıların %75,1’i mizofoni kavramını daha önce duyduğunu belirtmiş; ancak %66,5’i tedavi süreci hakkında bilgi sahibi olmadığını ifade etmiştir. Katılımcıların %66,7’si bazı seslerden aşırı derecede rahatsızlık duyduğunu belirtmiştir. %27,6’sı bu tür seslerin kendilerinde herhangi bir rahatsızlığa yol açmadığını ifade ederken, %5,7’si ise bazı seslerden rahatsız olup olmadıkları konusunda emin olmadıklarını bildirmiştir. Katılımcıların %13,6’sı kendilerinde mizofoni olduğunu düşündüğünü, %38,2’si mizofonisi olmadığını, %48,2’si ise bu konuda emin olmadığını belirtmiştir. MBTA ile çalışma süresi arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05 ve r=0,184). Öğrencilerin (n=429) Mizofoni Bilgi ve Tutum Anketi (MBTA) puan ortalaması 2,55 iken, mezun odyologların (n=100) ortalaması 2,62 olarak hesaplanmıştır. Mezun odyologların MBTA puanları, öğrencilerin puanlarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Mizofonisi olduğunu belirten bireylerin AMISOS-R puanları, mizofonisi olmadığını veya bilmediğini belirten bireylere göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Bu çalışma, odyoloji alanındaki bireylerin mizofoniye yönelik farkındalığının ve bilgi düzeylerinin düşük olduğunu ve eğitsel desteğe ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, lisans eğitim programlarında mizofoniye yönelik teorik ve uygulamalı içeriğin artırılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, tanı ve müdahale süreçlerinde multidisipliner iş birliğini destekleyecek eğitim programları geliştirilmelidir.