Hücre Kültürü, Sitotoksisite ve Yapay Zekâ
Sağlıkta Yapay Zekâ Uygulamaları, Prof. Dr. Abdurrahman Aksoy,Prof. Dr. Cangül KESKİN, Editör, Turkiye Klinikleri, Ankara, ss.54-67, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Diğer
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Turkiye Klinikleri
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Sayfa Sayıları: ss.54-67
- Editörler: Prof. Dr. Abdurrahman Aksoy,Prof. Dr. Cangül KESKİN, Editör
- Ondokuz Mayıs Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Hücre kültürü ve sitotoksisite testleri, farmakolojide ilaç potansiyeli ta şıyan etken maddeleringeliştirilmesinde, toksikolojide ise kimyasal bile şiklerin veya ilaçların hücresel etkilerinin de ğerlendi-rilmesinde kullanılan temel yöntemlerdir. Bu yöntemler, yüksek miktarda veri üretimine olanak sağlasada zaman alıcı ve maliyetli olmaları, sübjektif değerlendirmeler içerebilmeleri ve düşük tekrarlanabilir-lik gibi dezavantajlara sahiptirler. Günümüzde yapay zekâ ve makine öğrenmesi tabanlı destekleyici uy-gulamaların hücre kültürü ve sitotoksisite çal ışmalarına entegre edilmesiyle birlikte bu dezavantajlargiderilmeye çalışılmaktadır. Bu uygulamalar sayesinde hücre görüntülemesinde otomasyon sağlanabil-mekte; sitotoksisite hassasiyetle tespit edilerek doz-yanıt eğrileri modellenmekte ve IC50 değerleri yük-sek doğrulukla belirlenebilmektedir. Bu bölümde, 2B ve 3B hücre kültürü sistemlerinin temel özellikleri,sitotoksisite yöntemleri ve apoptotik/nekrotik yolaklar ın analizi ele al ınmıştır. Ayrıca Yüksek İçerikliTarama (YİT) ve Nicel Yapı-Aktivite İlişkisi (NYAİ) verilerinin entegrasyonu ile 3B sistemlerdeki yapayzekâ destekli morfolojik ve zaman serisi analizleri değerlendirilmiştir. Hücre kültürü ve sitotoksisite testleri, farmakolojide ilaç potansiyeli ta şıyan etken maddeleringeliştirilmesinde, toksikolojide ise kimyasal bile şiklerin veya ilaçların hücresel etkilerinin de ğerlendi-rilmesinde kullanılan temel yöntemlerdir. Bu yöntemler, yüksek miktarda veri üretimine olanak sağlasada zaman alıcı ve maliyetli olmaları, sübjektif değerlendirmeler içerebilmeleri ve düşük tekrarlanabilir-lik gibi dezavantajlara sahiptirler. Günümüzde yapay zekâ ve makine öğrenmesi tabanlı destekleyici uy-gulamaların hücre kültürü ve sitotoksisite çal ışmalarına entegre edilmesiyle birlikte bu dezavantajlargiderilmeye çalışılmaktadır. Bu uygulamalar sayesinde hücre görüntülemesinde otomasyon sağlanabil-mekte; sitotoksisite hassasiyetle tespit edilerek doz-yanıt eğrileri modellenmekte ve IC50 değerleri yük-sek doğrulukla belirlenebilmektedir. Bu bölümde, 2B ve 3B hücre kültürü sistemlerinin temel özellikleri,sitotoksisite yöntemleri ve apoptotik/nekrotik yolaklar ın analizi ele al ınmıştır. Ayrıca Yüksek İçerikliTarama (YİT) ve Nicel Yapı-Aktivite İlişkisi (NYAİ) verilerinin entegrasyonu ile 3B sistemlerdeki yapayzekâ destekli morfolojik ve zaman serisi analizleri değerlendirilmişti