Hücre Kültürü, Sitotoksisite ve Yapay Zekâ
in: Sağlıkta Yapay Zekâ Uygulamaları, Prof. Dr. Abdurrahman Aksoy,Prof. Dr. Cangül KESKİN, Editor, Turkiye Klinikleri, Ankara, pp.54-67, 2026
- Publication Type: Book Chapter / Chapter Other Book
- Publication Date: 2026
- Publisher: Turkiye Klinikleri
- City: Ankara
- Page Numbers: pp.54-67
- Editors: Prof. Dr. Abdurrahman Aksoy,Prof. Dr. Cangül KESKİN, Editor
- Ondokuz Mayıs University Affiliated: Yes
Abstract
Hücre kültürü ve sitotoksisite testleri, farmakolojide ilaç potansiyeli ta şıyan etken maddeleringeliştirilmesinde, toksikolojide ise kimyasal bile şiklerin veya ilaçların hücresel etkilerinin de ğerlendi-rilmesinde kullanılan temel yöntemlerdir. Bu yöntemler, yüksek miktarda veri üretimine olanak sağlasada zaman alıcı ve maliyetli olmaları, sübjektif değerlendirmeler içerebilmeleri ve düşük tekrarlanabilir-lik gibi dezavantajlara sahiptirler. Günümüzde yapay zekâ ve makine öğrenmesi tabanlı destekleyici uy-gulamaların hücre kültürü ve sitotoksisite çal ışmalarına entegre edilmesiyle birlikte bu dezavantajlargiderilmeye çalışılmaktadır. Bu uygulamalar sayesinde hücre görüntülemesinde otomasyon sağlanabil-mekte; sitotoksisite hassasiyetle tespit edilerek doz-yanıt eğrileri modellenmekte ve IC50 değerleri yük-sek doğrulukla belirlenebilmektedir. Bu bölümde, 2B ve 3B hücre kültürü sistemlerinin temel özellikleri,sitotoksisite yöntemleri ve apoptotik/nekrotik yolaklar ın analizi ele al ınmıştır. Ayrıca Yüksek İçerikliTarama (YİT) ve Nicel Yapı-Aktivite İlişkisi (NYAİ) verilerinin entegrasyonu ile 3B sistemlerdeki yapayzekâ destekli morfolojik ve zaman serisi analizleri değerlendirilmiştir. Hücre kültürü ve sitotoksisite testleri, farmakolojide ilaç potansiyeli ta şıyan etken maddeleringeliştirilmesinde, toksikolojide ise kimyasal bile şiklerin veya ilaçların hücresel etkilerinin de ğerlendi-rilmesinde kullanılan temel yöntemlerdir. Bu yöntemler, yüksek miktarda veri üretimine olanak sağlasada zaman alıcı ve maliyetli olmaları, sübjektif değerlendirmeler içerebilmeleri ve düşük tekrarlanabilir-lik gibi dezavantajlara sahiptirler. Günümüzde yapay zekâ ve makine öğrenmesi tabanlı destekleyici uy-gulamaların hücre kültürü ve sitotoksisite çal ışmalarına entegre edilmesiyle birlikte bu dezavantajlargiderilmeye çalışılmaktadır. Bu uygulamalar sayesinde hücre görüntülemesinde otomasyon sağlanabil-mekte; sitotoksisite hassasiyetle tespit edilerek doz-yanıt eğrileri modellenmekte ve IC50 değerleri yük-sek doğrulukla belirlenebilmektedir. Bu bölümde, 2B ve 3B hücre kültürü sistemlerinin temel özellikleri,sitotoksisite yöntemleri ve apoptotik/nekrotik yolaklar ın analizi ele al ınmıştır. Ayrıca Yüksek İçerikliTarama (YİT) ve Nicel Yapı-Aktivite İlişkisi (NYAİ) verilerinin entegrasyonu ile 3B sistemlerdeki yapayzekâ destekli morfolojik ve zaman serisi analizleri değerlendirilmişti